Opinie

De vader heeft heus meer in te brengen dan een theelepel sperma

Liever één zorgzame moeder dan een gewelddadig, verwaarlozend paar - dat is de populaire drogreden.

Beeld thinkstock

Waarom mogen singles eigenlijk niet trouwen? Althans: ze mogen wel trouwen, maar alleen op voorwaarde dat ze hun single-zijn opgeven. Er moet altijd een ander bij betrokken zijn. Gedoe. Wat als je de ware niet kunt vinden? Wat als het alleen-zijn je hoogste individuele levensvervulling is? Waarom kun je in zo'n geval niet gewoon trouwen met jezelf? Belachelijk toch? Niet van deze tijd, trouwen is een recht voor iedereen! Kamervragen, alstublieft!

Een absurde redenering? Wellicht, maar de discussie die is losgebarsten rond ivf voor alleenstaande vrouwen volgt eenzelfde logica. Het feministische tijdschrift Opzij waste onlangs ivf-klinieken de oren die weigerden singles met een kinderwens te helpen. Prompt werden er Kamervragen gesteld, ook de Volkskrant liet uitgebreid singles aan het woord die zich gediscrimineerd voelden.

Biologische kern

Want waarom zouden zij geen kunstmatige bevruchting mogen ondergaan? Wat als je niet langer kunt of wilt wachten op de ware, of steeds maar weer minkukels aan de haak slaat die niet mans genoeg zijn om de verantwoordelijkheid van het vaderschap te dragen? Is voortplanting immers geen mensenrecht, zoals Aleid Truijens volhield (Ten eerste, 24 juli)?

Dat is maar de vraag. Het probleem is dat hier ons moderne denken over 'rechten' op z'n paradoxale grenzen stuit. Dat denken definieert rechten immers steeds vanuit het individu, en loopt precies daar vast waar het zaken betreft die het individu overstijgen.

Voortplanting is in de biologische kern altijd een zaak tussen twee personen, een man en een vrouw. Zeker, door wetenschappelijke vooruitgang en schuivende sociale conventies kunnen we die eerste reduceren tot een zaaddonor. Maar is de conceptie geslaagd, dan komt er toch altijd nóg een individu met rechten in het spel, dat we nooit zo licht terzijde kunnen schuiven - namelijk het kind.

Anton de Wit

Niks te kiezen

Hier zit een belangrijk pijnpunt: in de discussie gaat het voortdurend over het recht van ouders op een kind, maar het recht van een kind op ouders wordt wel erg gemakkelijk weggewuifd. Gaat de kinderwens van een volwassene boven de ouderwens van een kind? Als we van íemand de rechten moeten waarborgen, dan is het wel van het kind. Mama kan heus wel voor zichzelf zorgen, dat heeft ze al voldoende bewezen in haar principiële of accidentele single-zijn. Het kind heeft niks te kiezen, niks te willen, niks te klagen, het is overgeleverd aan onze grillen.

Aleid Truijens bagatelliseert dat omstandig in haar column. Ach, het belang van het kind, 'hoe bepaal je dat?', vraagt zij luchthartig en retorisch. 'Het traditionele man-vrouwgezin is niet per se een veilige plaats om op te groeien', stelt zij, want er zitten ook dronkenlappen, gekken en geweldplegers tussen, en 'de kans op echtscheiding is groot, met veel ellende voor kinderen. Liever één ouder die er welbewust voor heeft gekozen dan twee kemphanen.'

De kans op echtscheiding is bij getrouwden inderdaad beduidend groter dan bij alleenstaanden, dat moeten we Truijens nageven. Hoewel: de alleenstaande moeder kan ook alsnog iemand ontmoeten, die toch ook weer niet de ware blijkt, met alle ellende van dien.

Beeld thinkstock

Frikadel speciaal

Maar sowieso: kunnen er bij een alleenstaande moeder niet evengoed psychische stoornissen en verslavingsproblemen ontstaan? Zij mist dan ook nog eens een partner als kritisch tegenwicht. Trouwens, ook voor haar minder extreme en zelfs voor haar positieve eigenschappen zal zij dat tegenwicht missen; want zorgzaamheid en moederliefde kunnen eveneens ontsporen. De vader heeft heus meer in te brengen dan een theelepel sperma voor de conceptie.

De redenatie van Truijens is een populaire drogreden: liever één liefhebbende, zorgzame moeder, dan een gewelddadig, verwaarlozend paar. Ja, nogal wiedes! Een goede frikadel speciaal is ook te verkiezen boven bedorven broccoli, maar daaruit trekt toch niemand de conclusie dat een frikadel even gezond is als broccoli?

De vraag die we ons moeten stellen: wat is in beginsel de beste, gezondste gezinsvorm voor het kind? Dat zal, alle verdachtmakingen, relativeringen en drogredenen ten spijt, toch wel eens heel goed dat vermaledijde 'ouderwetse' gezin van een vader en een moeder kunnen zijn.

Dat ook in zo'n gezin barsten kunnen ontstaan, is geen reden om het gebroken gezin maar bij voorbaat tot norm te verheffen.

Anton de Wit is journalist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.