Column Aleid Truijens

De universiteit moet weer van de studenten en docenten worden

Vorige week kwamen de beelden nog even langs, want het was vijftig jaar geleden dat het Amsterdamse Maagdenhuis werd bezet. Dat bestuursgebouw van de UvA werd vaker bezet, in 2015 nog. Maar déze bezetting, in 1969, werd legendarisch. Ik was 13 en speelde stiekem nog met barbies, maar ik luisterde ademloos naar mijn oudere broers. Hier wilde ik bij horen, ooit. Bij de mensen die de wereld veranderen.

Aandoenlijke beelden. Studenten die over een zelfgebouwde luchtbrug klauterden, aangemoedigd door een luidkeels gezongen In Holland staat een huis. Actieleiders met een ernstige frons die de rebellie strak organiseerden en de pers te woord stonden met hyperbeschaafd accent. Niks smerig langharig tuig. Een enkel pluisbaardje of spijkerjack, maar velen in jasje-dasje, met keurig gekamde haartjes, meisjes in twinsets. Op deuren papiertjes met ‘Kamer schoonhouden!’ Ook ’s lands best gekapte schrijver kwam een minzaam kijkje nemen, pijp in de mond. Wat erg toch, dat beelden van vroeger altijd schattig zijn, en de mensen naïef lijken.

Driest, dat waren ze. Ze hielden het vijf dagen vol, vijfhonderd studenten, tot ze er hardhandig uit werden geknuppeld door gehelmde politiemannen. Ze gingen door. Ook ‘kunstenaars en bouwvakkers’ sloten zich aan bij hun revolutie – nu onvoorstelbaar. Fossiele hoogleraren ruimden hoofdschuddend het veld. Studenten kregen inspraak in universitair beleid en de inhoud van colleges (in de jaren negentig leverden hun kinderen die rechten gedwee weer in). Daarvan had mijn verwende lichting, zonder actie te voeren, veel plezier.

Zij vormden een generatie die het, achteraf bezien, enorm meezat: velen gingen als eersten in hun familie studeren, ze deden er zo lang over als ze wilden, met gerieflijke beurzen. Daarna wachtten de mooie banen en spotgoedkope, in waarde stijgende huizen. Sommige actievoerders van weleer werden zelf bestuurders. Hun kleinkinderen hebben het minder makkelijk, tijdens hun studie en in hun toekomstige leven.

Afgelopen weekend las ik Genadezesjes van Eelco Runia, een historicus die uit ongenoegen ontslag nam bij de Rijksuniversiteit Groningen. Aanvankelijk las ik met chagrijn, want ik wéét zo langzamerhand wel wat er mis is aan die verdomde universiteit, maar allengs met meer enthousiasme. Wat schrijft die Runia het messcherp en grappig op. Hij schetst een instelling in verval, in de greep van commercialisering en marktwerking, waar bestuurlijke heerszucht, bureaucratie en controledrift heersen. De stress bij studenten, wegwerppromovendi en docenten is groot en er gaapt een kloof tussen het management en de wetenschappelijk medewerkers die hun ideeën moeten uitvoeren. De Rijksbijdrage per student is gedaald, terwijl het aantal studenten per docent groeit, evenals de druk die zo snel mogelijk naar de eindmeet te jagen. Runia eindigt met tien zinnige aanbevelingen, waaronder ‘reductie van de bestuurslaag en het ambtelijk apparaat met 50 procent’. Lees ook het onthutsende interview met hem in deze krant.

Misschien is Runia’s verhaal eenzijdig, klagerig en karikaturaal, zoals in hun wiek geschoten bestuurders beweren. Graag zou ik een net zo intelligent, erudiet en goed geschreven kritisch tegengeluid lezen van een bestuurder. Runia’s citaten uit het broddelproza van bestuurlijke oekazes stemmen niet hoopvol.

Jammer alleen dat deze scherpzinnige analyse uit de mond komt van een vertrokken medewerker. Het is niet aan Runia (63) en al helemaal niet aan mij (63) om jongeren op te poken tot staken, bezetten of wat voor nostalgische actie ook. Maar ik hoop dat studenten, docenten en onderzoekers wakker worden en beseffen dat zij aan zet zijn. De universiteit moet weer van hén worden, een plaats waar creativiteit, brille en eigenwijsheid tot bloei komen. Met volgzaamheid bereik je dat niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden