'De uitweg uit deze crisis is niet minder uitgeven, maar meer'

Moedige politici denken niet vanuit de babyboomers - die vooral de pensioenen veilig willen stellen - maar durven nu juist te investeren om uit de economische malaise te komen, betoogt Wouter Verschelden, hoofdredacteur van De Morgen.

In België wordt vandaag gestaakt uit protest tegen aangekondigde pensioenhervormingen. 24 uur lang rijden er geen treinen, trams en bussen. Beeld anp

Vandaag sleurt een stevige staking België in een verlamming. Uit de acties spreekt een angst die velen tegenwoordig delen: zullen we met z'n allen een deel welvaart moeten opgeven? De regering maakte met haar pensioenplan die angst concreet: ja, we moeten langer werken, en ja, we krijgen minder na onze loopbaan.

Opvallend is hoe sterk de bonden redeneren vanuit de positie van de babyboomers: zolang het pensioen van de huidige generatie vijftigers en zestigers maar niet in het gedrang komt. Dat de twintigers en dertigers zo met een erfenis opgezadeld worden die onhoudbaar is, is minder van tel.

Daarmee is niet gezegd dat de regering Di Rupo het bij het rechte eind heeft met haar aanpak. Ja, de staat heeft broodnodige hervormingen nodig, en mag gerust kritisch kijken naar al haar uitgaven én inkomsten. Alleen moeten de stuurlui durven erkennen dat de eurocrisis en de wereldwijde roetsjbaan richting recessie schreeuwen om een fundamenteel andere aanpak. De uitweg uit deze crisis is niet minder overheidsuitgaven, maar meer.

Supertanker
De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat de machthebbers van dit land geen echte greep meer hebben op de koers van supertanker Europa. En die tanker vaart onder de vlag van budgettaire discipline en besparingen, met Kapitän Angela Merkel aan het roer. Duitsland heeft een efficiënte staat en een hoge pensioenleeftijd. Nu mag de rest van Europa volgen: de knip erop, en snoeien maar.

Het pensioenplan van deze regering is niet veel meer dan de stoelen op het dek wat verschuiven, essentieel verandert dat niets aan de verkeerde koers. Verschillende topeconomen én Europese leiders voorspellen voor het volgende decennium de 'Long Slump', een lange periode met bijzonder weinige economische groei.

Meteen doemt ook de vergelijking op met de 'Great Depression' van de jaren 30. Massaal jobverlies in de (Amerikaanse) landbouwsector leidde toen tot een schuldencrisis, een financiële crash en uiteindelijk een reële crash. Het overheidsantwoord op de crisis gaf Franklin Roosevelt pas jaren later: massale overheidsinvesteringen in infrastructuur en onderwijs. Uiteindelijk bleek enkel de opbouw van het oorlogsapparaat om WOII te winnen voldoende om uit de depressie te komen.

De parallel met 2011 is beangstigend. Miljoenen jobs in de industriële productie in het Westen zijn de laatste jaren verloren gegaan aan China en India en komen nooit meer terug. Jongerenwerkloosheid in Zuid-Europa zit nu al op pieken tot 50 procent. En het enige antwoord dat Europa biedt is: besparen. Niet per se om efficiënter of competitiever te worden, maar vooral om te kunnen lenen op de financiële markt.

Welvaartsprong
Een gigantisch investeringsprogramma is de enige oplossing uit deze impasse. Een stimuluspaket dat gefocust is op het opbouwen van een nieuwe economie, weg van industriële productie en gericht op diensten. Onderwijs is daarbij cruciaal, net als onderzoek en ontwikkeling. Alleen zo zullen de komende generaties ook hun welvaartsprong kunnen maken, net zoals de babyboomers.

Als het bespaarde geld op pensioenen gebruikt zou worden om dit allemaal te financieren in plaats van ontoerekeningsvatbare banken te redden, zou het allemaal iets makkelijker uit te leggen zijn door onze politieke leiders. Alleen zijn we op dit moment niet gezegend met écht moedige politici.

Wouter Verschelden is hoofdredacteur van De Morgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden