OMBUDSMANBas Mesters

De uitdaging zal blijven ook het andere nieuws te zoeken, al lijkt het nu soms ver weg

Een nieuw virus probeert zich te nestelen onder krantenlezend Nederland: coronamoeheid. De klacht dat het allemaal veel te veel is, komt regelmatig binnen per e-mail. Om een lezer te citeren: ‘De afgelopen week staat er in het eerste gedeelte van de krant alleen maar coronagerelateerd nieuws. […] Corona is uiteraard het belangrijkste nieuws. Alleen heb ik nu het idee dat ook het (buitenlands) nieuws in quarantaine is. Graag een wat gevarieerder aanbod.’

Ook ter redactie is het nieuwe virus gesignaleerd. Een redacteur schreef vorige week donderdag een e-mail aan de hele redactie: ‘Collega’s, weer een fantastische krant vanmorgen. Alle nieuws over de kwaal staat erin, ik kon niets bedenken wat ik miste […] Hoewel. Ik ben bang dat ik wel iets tekortkom. Alle nieuws dat niet over corona gaat, mis ik. Dat mis ik zelfs zo systematisch, dat het moeilijk is vast te stellen wat ik precies misloop. Maar het kan niet zo zijn dat op het gebied van stikstof en pfas, het klimaat, de Brexit, de Amerikaanse presidentscampagne, de Poolse rechtsstaat en de vluchtelingen helemaal niets meer gebeurt. […] Ik zie aan mijn eigen mediaconsumptie dat een krant vol corona te veel is (dan wordt het werk). Ik ben niet de enige. Ik hoor om mij heen mensen (onder wie collega’s) behoorlijk coronamoe zijn […] Ik pleit, je begrijpt het al, voor nieuws, ook als corona er niet in voorkomt. Te beginnen met weinig, maar graag spoedig meer.’

Het (niet-representatieve) Open Redactie-panel van de Volkskrant met ruim vijfduizend lezers kreeg deze week de vraag: ‘We hebben van enkele lezers gehoord dat ze graag wat minder over het coronavirus lezen. Hoe denkt u daar over?’ Zo’n achthonderd leden gaven antwoord. Bijna de helft wilde iets minder (waarvan 10 procent veel minder) coronanieuws. De andere helft was tevreden en 5 procent wilde zelfs nog meer coronanieuws. De chef digitaal leverde op verzoek een lijst van meest gelezen artikelen op de website in de vorige week. In de top-15 stonden alleen coronagerelateerde verhalen. De dagrapportages van deze week gaven eenzelfde beeld. Nu kunt u natuurlijk zeggen: logisch dat coronastukken het meest werden gelezen, er was vrijwel geen ander aanbod. Dat is waar. Maar ook het aantal bezoekers van de website is sinds de crisis verdriedubbeld. Je kunt dus voorzichtig concluderen dat de krant tot nu toe de juiste koers heeft gevaren, maar dat er ook behoefte ontstaat aan ander nieuws.

Juist daarom is het goed dat er discussie is op de redactie. Sterker nog, die moet er zijn om tot een alerte en evenwichtige krant te komen. Volgens de hoofdredacteur proberen we over andere onderwerpen te schrijven, maar wordt het met de dag lastiger, omdat langzaamaan de hele wereld in de greep raakt van het virus. Zijn belangrijkste verweer tegen de kritiek dat het te veel zou zijn, is dat we hier volgens velen met de grootste crisis sinds de Tweede Wereldoorlog te maken hebben. ‘Het lijkt me vooral belangrijk om die zo precies mogelijk te beschrijven. Dat is onze maatschappelijke taak en van wezenlijk belang voor onze toekomst.’

De kritische redacteur kreeg ‘een tiental’ instemmende reacties van collega’s. Zij vinden met hem dat de redactie moet oppassen niet in een coronafuik te zwemmen, waardoor ze ander nieuws niet meer ziet. Er is volgens hem in de ochtend een paar keer geprobeerd om coronavrije pagina’s te realiseren, maar dat sneuvelde in de loop van de dag, omdat dat nieuws niet gemaakt bleek: ‘iedereen is gefocused op corona.’

Geconfronteerd met dergelijke kritiek zegt de chef Zaterdag, die deze zaterdag zijn derde coronaspecial aflevert: ‘We moeten kijken hoe we coronanieuws op een slimme manier kunnen combineren met ander nieuws. We doen nog veel aan nieuwsverslaggeving; beschrijving van wat in de ziekenhuizen, thuis, in de supermarkt en elders gebeurt. Het is goed dat te blijven doen, maar we zullen ook steeds meer moeten uitzoomen naar andere landen, en naar de grote vragen. Wat is er echt aan de hand? Wie maken misbruik van de situatie? Welke wetten worden er nu snel doorgesluisd? Welke privacyregels worden geschrapt? We zullen meer vooruit moeten gaan kijken, naar hoe de nieuwe wereld te creëren en waar de oplossingen liggen.’

De kritische redacteur: ‘We hadden te weinig over minister van Defensie Ank Bijleveld die de Kamer verkeerd heeft ingelicht.’

Chef Zaterdag: ‘Als er groter nieuws is, raken dergelijke thema’s helaas altijd enigszins op de achtergrond.’ Hij heeft overwogen om in Zaterdag een special te maken met alle verhalen waar we niet aan zijn toegekomen. ‘Maar dat zou wat potsierlijk zijn.’ Hij heeft ook verhalen van voor de coronacrisis ‘op de plank’ liggen. Die passen nu niet in de krant, vindt hij. ‘Doordat we alles door een coronabril bekijken, krijgen ze nu iets wereldvreemds.’

Het virus besmet dus alles en het zal ook de krant nog wel even in de greep houden. Logisch. Dit is een ongekende crisis. Maar de uitdaging zal blijven ook het andere nieuws te zoeken, al lijkt het nu soms ver weg, irrelevant en afwezig. Juist ook om te getuigen van de wereld die was en die weer zal komen. En om mensen die hun uiterste best doen de normaliteit te handhaven enig comfort te bieden.

Onherroepelijk en langzaamaan zal dat andere nieuws wel weer doorsijpelen. Discussies als deze en dat nieuws zelf zullen daar voor zorgen. Gisteren zag je op pagina 13 alweer een coronavrij-verhaal over klimaat, en op de 22 een verhaal over ‘stikstof-cowboys’ in Brabant, en ook de achterban van 50Plus is weer aan het ruziën: een eerste teken dat de oude vertrouwde wereld ook doorgaat. Op de 23 staat een verhaal over de vertrekkende Britse Labourleider die de partij scherp naar links stuurde.

Deze week brengt Zaterdag dus zijn derde coronaspecial. Er is even getwijfeld, maar er waren nog te veel open vragen, zegt de chef. ‘We bekijken van dag tot dag of het nog gerechtvaardigd is.’ De krant heeft de coronamoeheid in het vizier.

En laten we niet vergeten dat de lezer die even wil vluchten terechtkan in het magazine, bij Kunst en bij V, waar nog volop ontsnappingsplekken zijn. Wie het allemaal echt te veel wordt kan ook beslissen om even 1,5 meter afstand tot het nieuws te nemen en zijn leesbril af te zetten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden