De Turken nemen het voortouw

De crisis in Gaza hebben de Turken aangegrepen om hun positie als toekomstige powerbroker in het Midden-Oosten te versterken.

De komende dagen doet Turkije's eerste minister Tayyip Erdogan achtereenvolgens Syrië, Jordanië, Saoedie-Arabië en Egypte aan. Niet gek voor een politicus wiens partij dit jaar nog was verboden door de Turkse Hoge Raad omdat ze ervan werd verdacht het seculiere karakter van Turkije te willen ondermijnen.


Ontmoetingen met Khaled Masjal van Hamas in Damascus en Abbas van de PLO in Amman staan op het programma. In Caïro staat aan het einde van de week een speciale vergadering van de Arabische Liga gepland naar aanleiding van de aanvallen op Gaza.

Deze Turkse rol is niet vanzelfsprekend. Er is nog altijd een sterk anti-Ottomaans sentiment in het Midden-Oosten. De Druzen van Libanon zijn de slachtingen onder hun bevolking door de Ottomanen in de negentiende eeuw nog steeds niet vergeten. Maar de afkeer is langzaam, langzaam aan het omslaan in het besef dat de komende tijd zonder de Turken niets gedaan kan worden tussen Ankara en Caïro.

De Arabieren liggen hopeloos met elkaar overhoop over de schuldvraag betreffende Gaza. Met argusogen wordt de financiële en morele steun van Iran aan Hamas en Hezbollah bekeken. Pro-Westerse Arabische regimes moeten aan de ene kant hun bevolking onder de knoet houden en aan de andere kant aan de Amerikanen en Europeanen bewijzen dat er vaart wordt gemaakt met mensenrechten. De gewone burger is slachtoffer van deze macabere spagaat. De Turken hebben daar geen last van. Ze kunnen nu krachtig en doortastend, zo lijkt het, optreden, zonder zich iets aan te trekken van commentaar van derde partijen. Erdogan veroordeelde, in tegenstelling tot de Arabische leiders, de aanvallen op Gaza in zeer krachtige bewoordingen zonder aan geloofwaardigheid te verliezen: Een misdaad tegen de menselijkheid. Geen van de Arabische leiders kreeg dit uit zijn strot.

Achter de schermen werken de Turken in de tussentijd door aan het samenbrengen van de Israëliërs en Syriërs in onderhandelingen over de Golan-hoogvlakte die door Israël is geannexeerd en waarvan de uitkomst (Golan terug naar Syrië) moet leiden tot een definitief vredesakkoord.

Syrie heeft de indirecte onderhandelingen voor onbepaalde tijd opgeschort maar het ziet er naar uit dat ze, als de invasie op Gaza achter de rug is, weer naar de onderhandelingstafel zal terugkeren. Misschien geloven de Arabische leiders meer in het leiderschap van de Turken dan in zichzelf. In 2009 zal elke Arabische en Israëlische politieke weg een afslag Ankara hebben. Ook de rol van de Europese Gemeenschap is dan voorlopig in het Midden-Oosten uitgespeeld. En misschien is dat niet eens zo'n slechte ontwikkeling.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden