Columnbert wagendorp

De Tour de France is een wreed spel met het noodlot, maar gelukkig bestaat hij nog

null Beeld

Morgen begint de Tour de France, de drie weken durende sportfeuilleton van een paar zegevierende helden en veel hopeloze verliezers. Want dat is de wet van de wielersport: je verliest bijna zeker, alleen bij hoge uitzondering ga je een keer als winnaar over de streep. Er is veel hoop in het wielrennen, maar meestal loopt die uit op teleurstelling. Een paar ploegen hebben één renner met kans op de eindzege, de rest fietst zich drie weken het snot voor de ogen voor een ritzege.

De Tour is een fascinerend schouwspel. Dat komt door de onvoorpelbaarheid ervan. Er zijn favorieten, maar om elke straathoek dreigt het ongeluk, de fatale smak, die aan elke illusie een einde kan maken. Dat eeuwig loerende noodlot is angstwekkend, het lijkt het leven wel, maar het zorgt er ook voor dat je blijft kijken. De teams proberen het risico te beperken door hun kopman te beschermen en in een soort cocon naar de finish te voeren, tot hij het op drie kilometer van de streep alleen moet doen. Mits hij niet door een hongerklop of onverklaarbare crisis wordt getroffen. Het is een poging tot controle en als hij slaagt, zijn we teleurgesteld. We willen de verrassing, in welke vorm die zich ook voordoet.

Ouderwetse sport

Wielrennen is de meest ouderwetse sport ter wereld, de enige waarin de lijdende mens nog als speciale attractie geldt. Niet alleen wanneer hij in een ravijn rijdt – altijd weer een spectaculair gezicht – of in de eindsprint wordt klemgereden, door de lucht vliegt en een paar maanden is uitgeschakeld. Je moet iets van een sadist in je hebben om daar de schoonheid van in te zien, of in elk geval de huiveringwekkende tragiek. Je hóópt dat het niet gebeurt en dat iedereen ongeschonden in Parijs aankomt, maar je weet dat het onvermijdelijk is dat het zich minstens een paar keer wél zal voordoen. De sport is te gevaarlijk om de kans op brokken tot nul te reduceren, daarom bestaat hij nog.

Wielrennen is een anachronisme. Drie weken om het hardst door Frankrijk rossen in een peloton vol ambitieuze concurrenten, tegen bergen op die daar helemaal niet geschikt voor zijn, zou tegenwoordig als onacceptabel en in strijd met de mensenrechten worden afgewezen. Maar in 1906 was dat nog niet zo en sindsdien beschouwen we het als normaal, als een gecalculeerd risico. Elke afdaling is een spel met de dood, en dat het geen spel is maar echt, wordt met enige regelmaat bewezen. Wielrenners roepen herinneringen op aan de Romeinse gladiatoren, al gaat het nog niet zover dat de bloeddorstige toeschouwers beslissen over leven of dood. Ook wielrenners wagen hun leven tot vermaak van de toeschouwers. En ter meerdere eer en glorie van hun sponsors.

Moeilijk en ongezond

Maar ook wanneer de atleet gewoon op zijn fiets blijft zitten is de kern van de sport het vermogen om pijn te lijden. ‘Afzien’ heet dat, wie dat het beste kan, is een gegadigde voor de overwinning. Afzien is de kunst de geest waarschuwingen van het lichaam dat de grenzen zijn bereikt in de wind te laten slaan. Dat is moeilijk en ongezond, maar wielrennen is dan ook geen viering van de gezondheid, van de gezonde geest in een gezond lichaam. Daarvoor moet je in de sportschool zijn.

Kunnen afzien is, anders dan vallen, een destructief talent, maar het wordt, zoals altijd wanneer de geest het lichaam overwint, gezien als een bewonderenswaardige eigenschap. Het lichaam optimaal getraind en afgesteld op beproevingen, maar daarboven de geest, in een krachtmeting met andere geesten, tot de zwakkere breekt.

De komende drie weken op uw scherm: het noodlot en de psychologie van de winnaar, in 21 afleveringen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden