ColumnSheila Sitalsing

De tijd dat elke goedbetalende klant een vriend was, is voorgoed voorbij

De Chinezen hebben, bij monde van hun ambassadeur in Nederland, gezegd wat ze ervan vinden: ‘We zouden niet willen zien dat Nederland zwicht voor de politieke druk van de Amerikanen. Mocht dat wel gebeuren, dan zal dat de relatie tussen onze landen uiteraard negatief beïnvloeden.’

De Amerikanen hebben, bij monde van hun ambassadeur in Nederland, teruggezegd wat ze ervan vinden: ‘We hebben het aan de Nederlanders vrij duidelijk gemaakt: wij geloven dat dit (dit = de geavanceerde machines van chipmachinebouwer ASML die het bedrijf graag wil exporteren naar China, SS) bijzonder gevoelige technologie is, die niet thuishoort op bepaalde plaatsen (bepaalde plaatsen = China, SS).’

Nederland zegt, bij monde van Mark Rutte: ‘We maken onze eigen verstandige keuzes.’ Die laten op zich wachten. Al een maand of zeven inmiddels, want zolang wacht ASML al op een vergunning van de Nederlandse overheid om zijn EUV-machine te exporteren naar China.

In Veldhoven, daar waar de hoge zwarte toren staat (‘Mordorachtig’, schreef deze krant eens) van waaruit ASML de wereld van cruciale technologie voorziet, woedt een geopolitieke strijd tussen Amerika en China. De inzet is technologie waarmee computerchips – eerste levensbehoefte en de sleutel tot alles – kunnen worden gemaakt die nog kleiner en nog sneller zijn. De inzet is derhalve ook werelddominantie, geld, en de vraag wie de economische orde bepaalt. En ook onenigheid over maatschappijopvattingen die zo ver uiteen lopen dat ze elkaar amper nog kunnen zien. East is East, and West is West, and never the twain shall meet – Rudyard Kipling wist het al.

Vanuit de loopgraven doet Het Financieele Dagblad trouw verslag. Woensdag stond Xu Hong, de Chinese ambassadeur te Den Haag, in de krant Amerikaanse aantijgingen te weerleggen dat China de ASML-technologie zal stelen of misbruiken: ‘Volledig ongegrond.’ China beschermt en respecteert patenten, China ‘misbruikt nooit bedrijven om buitenlandse inlichtingen te verzamelen’. Amerika daarentegen is ‘de grootste agressor in dit opzicht’.

Vrijdag vuurde Pete Hoekstra, de Amerikaanse ambassadeur te Den Haag, terug. Rutte is een weifelaar (‘We begrijpen dat dit een heel moeilijk besluit is. Maar dat is nu eenmaal wat overheden iedere dag moeten doen: moeilijke besluiten nemen.’), het is de VS heus niet te doen om ordinaire handelsprotectie maar om fundamentele bezwaren (‘Er zijn in China helemaal geen verwachtingen van privacy. En een totaal ander idee van mensenrechten.’), en de Chinezen zijn niet te vertrouwen (‘Jarenlang heerste de overtuiging dat China de bescherming van intellectueel eigendom zou gaan respecteren, maar die hoop is ijdel gebleken’).

Doorgaans is het voor de Nederlandse overheid niet zo ingewikkeld als er gehandeld moet worden met een wat ruwer aangelegd regime. De dominee mag lamenteren over dingen met mensenrechten die niet in de haak zijn, waarop iedereen ernstig nee schudt en ‘moeilijk, moeilijk’ mompelt. Vervolgens haalt de koopman de spreadsheets tevoorschijn en kan de handel aanvangen – met bezwaard gemoed uiteraard, vanwege de dingen met mensenrechten die niet in de haak zijn.

Nu zijn er dimensies bij gekomen: bezorgdheid dat een onbetrouwbare partner munitie wordt aangereikt die hij tegen ons zou kunnen gebruiken. Bezorgdheid dat we onze grootste bondgenoot kunnen kwijtraken.

In Brussel én in Den Haag wordt ondertussen serieus nagedacht over intensievere politieke bemoeienis met buitenlandse (lees: Chinese) investeringen in Europa, over ouderwetse industriepolitiek. Met een hoofdrol voor kroonjuwelen als ASML.

De tijd dat elke goedbetalende klant automatisch een vriend is, is  voorgoed voorbij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden