VerslaggeverscolumnToine Heijmans in Amsterdam

De tieners bij mij thuis doen echt hun best, maar er is geen dashboard dat meet wat het met hun leven doet

. Beeld .
.Beeld .

Drie tieners bewonen mijn huis en ze doen werkelijk hun best. Bijna een jaar al voegen ze zich naar de omstandigheden, netjes, zoals voorgeschreven, terwijl alles wat ze tiener maakt verdampt. Behalve de schermen, daar klampen ze zich aan vast.

Een tienerjaar duurt ongeveer even lang als het premierschap van Mark Rutte, en elke dag is van belang. Wat ze nu verliezen komt nooit meer terug. Van alle jaren herinner ik me mijn tienertijd het best: door de wolk van hormonen kreeg de wereld vorm in een schetterend licht dat vaak verblindde; achteraf is veel van wat je geworden bent daaruit te verklaren.

Dat weet je niet, in het oog van de storm, dat weet je pas als vijftiger.

Net keek ik in hun kamers: de een onderuitgezakt voor een les scheikunde, het is ‘verkort rooster’, daarna met vrienden in een call op discord, dat is wat het leven biedt. De ander in een ‘seminar’ met al die postzegelgezichten op een laptopscherm, ze is eerstejaars student en zou op kamers willen, reizen, rijexamen, maar het enige waar ze haar tienerenergie op stuk mag slaan is een wandeling naar de supermarkt. Eenzaamheid, zegt ze. Angst een leven lang voor de regels te leven.

De derde staart in zijn digitale leeromgeving en zegt niets terug.

Digitale leeromgeving. Beeld Toine Heijmans
Digitale leeromgeving.Beeld Toine Heijmans

Ze zijn groot geworden, groter dan ik, ze hebben ruimte nodig. Af en toe breng ik ze koffie of thee, alsof dat helpt, roomservice van je vader.

Anders dan in mijn tijd worden de tieners van nu al vroeg opgesloten in een streng regime. Dat begint op de basisschool, die hun prestaties uitmeet op een datamuur. Kinderen moeten passen in de spreadsheets, dat geeft de volwassenen grip, vandaar het vasthouden aan die eindtoets. Elk werkstuk wordt beoordeeld aan de hand van rubrics opdat ze niet buiten de lijnen leren, Magister houdt hun voortgang bij tot achter de komma en dan graag razendsnel en kostenbewust studeren: wie het eerste jaar te weinig punten haalt is af.

Wat overbleef aan vrijheid is nu door de lockdown opgeslokt.

Mijn tieners hebben geluk: ze bewonen een groot huis met flexibele ouders, het zijn gewone tieners, het soort waar je nooit van hoort. Zowel de Volkskrant als NRC schreef dit weekend over het lot van de jeugd in coronatijd: het kwantificeren van tienerleed is niet eenvoudig en ook hier slaan de data alles plat. Suïcidecijfers worden aangehaald, mate van depressiviteit, thuisagressie, relschoppers, alweer gaat het over extremen. Niet over de anoniemen die achter hun schermen uitdoven in de digitale leeromgeving.

De avondklok heeft 8 tot 13 procentpunt effect, berekenden de modelleurs van het RIVM, parameters in een spreadsheet, ze doen er werkelijk hun best. Het aantal patiënten, het aantal doden, het aantal geïnjecteerden kun je in een dashboard kwijt, maar het leven van drie tieners niet. Dat is zachte informatie, te weinig voor beleid. Wat de lockdown werkelijk met hun leven doet is nooit te achterhalen, ook niet als ze vijftig zijn.

Ze vinden vast dat we zeuren, zegt de oudste. Want samen krijgen we corona eronder.

Het sluiten van de middelbare scholen is zo ernstig dat de maatregel ontbreekt op de routekaart. Toch was er politiek nauwelijks discussie over. De basisscholen dicht, daar werd over gesputterd, want dat raakt de werkende ouders. Dit raakt alleen de tieners, wijs genoeg om het zelf maar uit te zoeken.

D66, ooit een onderwijspartij, was erg druk met de avondklok, en trots op het verzetten van de grote wijzer. ‘Geniet nog even van het komende (mentaal) gezonde D66-halfuurtje’, twitterde de partij, leuk hoor, maar mijn tieners hadden zichzelf al keurig opgesloten.

Op hun schermen zien ze hoe het kabinet wekelijks fysiek bijeenkomt om de lockdown te bespreken, ‘hebben ze daar geen zoom of zo’. Natuurlijk wel, maar voor volwassenen gelden andere regels. Bovendien hebben ze verkiezingen te winnen.

Arie Slob, de minister voor tieners, kondigde zonder concreet te worden een ‘nationaal programma’ aan om de schade te herstellen. Wantrouw alles waar ‘nationaal’ voor staat, vertel ik mijn tieners: vaak is het grootspraak. En altijd gaat het over geld, terwijl geen enkele tiener is geholpen met een businessplan.

Welgemeende aandacht, daar zijn ze mee geholpen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden