Column Marjon Bolwijn

De supermarkt als buurtsoos voor wie om een praatje verlegen zit

De supermarkt wordt met de oprukkende zelfscankassa’s en zelfs de eerste personeelloze winkel die vorige week het levenslicht zag, onaantrekkelijk terrein voor klanten die om een praatje verlegen zitten. Als tegenwicht voor het zielloze mechanische afrekenen, kent een Jumbo in Vlijmen sinds half juli een ‘kletskassa’. De caissière neemt de tijd en knoopt een gesprek aan met wie daar behoefte aan lijkt te hebben of juist speciaal voor komt.

De proef is na twee maanden al gepromoveerd tot blijvertje. In Raamsdonksveer heeft Jumbo een week geleden een tweede kletskassa geopend. Toeloop en enthousiasme zijn groot, zegt winkelmanager Dick de Fijter. Supermarkten moeten én de gehaaste, drukbezette klant bedienen én de langzame, die voor meer komen dan boodschappen alleen, vindt hij. Klanten bij wie de caissière van de kletskassa in Vlijmen een verlangen naar meer of een probleem bespeurt dat om een oplossing vraagt, worden doorverwezen naar de koffietafel een paar meter verderop, tussen de gang met Hete Kip maaltijdpakketten en die met biologische waar.

Praatje is toegestaan.

Bij de koffietafel is gratis koffie of thee, een glazen pot met ‘kletskoeken’ en zit driemaal per week een vrijwilliger van ‘Alles voor Mekaar’. Deze lokale stichting wil het verloren buurtcontact herstellen en koppelt hulpbehoevende of eenzame inwoners van Vlijmen aan een buurtgenoot, voor een klusje en een praatje. Maar hoe vind je de doelgroep? De supermarkt met kletskassa blijkt een vruchtbare vindplaats. Zo komt elke week een vrouw uit het 10 kilometer verderop gelegen Vught met een taxi speciaal naar deze supermarkt voor een kletspraatje. En kwam pas een 92-jarige Vlijmenaar zijn hart luchten. Hij was geroyeerd van de kaartclub, door de vier jaar jongere voorzitter, omdat hij het in zijn hoofd had gehaald een medespeler te bekritiseren om diens speltactiek. Nu is hij zijn geliefde sociale uitje kwijt. De club kan binnenkort een telefoontje verwachten van Jeanne-Marie Cantineau van Alles voor Mekaar, met het dringende verzoek de man weer het spelletje mee te laten spelen.

Jo (met pet).

Jeanne-Marie is behendig in het lokken van supermarktklanten naar de koffiehoek. ‘Zin in een bakje koffie?’ Op deze doordeweekse ochtend schuift Jo van 86 aan. Vier jaar geleden stierf zijn vrouw, is het eerste wat hij vertelt. Jo fietst dagelijks wat af, om fit te blijven natuurlijk, maar vooral om hier en daar aanspraak te zoeken. Hij blijkt een vaste klant van kletskassa en koffiehoek. Ja, hij neemt ook een boodschap mee, maar dat is bijzaak. Vandaag een half brood en leverworst, in plakjes. Een echtpaar uit Heusden loopt langs. Zij herkent Jo uit het ziekenhuis in Den Bosch, waar hij een tijdje geleden op de intensive care belandde. Als zorgassistent bracht ze eten en drinken rond. De vrouw is onlangs met pensioen gegaan. Ze mist de reuring en gesprekken met de patiënten. ‘Wat zie je er nu goed uit, Jo,’ roept ze uit, tapt een beker koffie en gaat naast hem zitten. De supermarkt als buurtsoos. De 86-jarige, met pretoogjes: ‘Onkruid vergaat niet, hè.’

Jeanne-Marie staat op en spreekt een oudere dame met rollator aan. Ze hoeft geen koffie, maar Jeanne

-Marie prikt nog even door. ‘Sommige mensen hebben het nodig over de drempel geholpen te worden,’ verklaart ze later haar vasthoudendheid. Zo zijn al verschillende eenzame ouderen meegetroond naar een inloop in een buurthuis, omdat ze niet alleen durfden te gaan. Maar de vrouw met de rollator hoeft niet naar de koffietafel gelokt te worden, ze blijkt sociale contacten genoeg te hebben.

Bas Groenendijk

Bedenker van ‘Alles voor Mekaar’ is Bas Groenendijk uit Vlijmen. Hij nam zo’n twee jaar geleden ontslag als ambtenaar op het ministerie van Veiligheid en Justitie, nadat hij letterlijk ziek was geworden van eenzaamheid tussen drieduizend collega’s. In de bioscoop zag hij de film Intouchables, over een jongeman die zorgt voor een gehandicapte oudere in een rolstoel. Hij besefte ‘hoe mooi het is er voor een ander te zijn’ en richtte met een vriend de stichting op. In anderhalf jaar tijd zijn in Vlijmen 150 eenzame ouderen ‘ontdekt’, die allen in contact zijn gebracht met een buurtgenoot die regelmatig naar hen omkijkt. Zelf snoeide Bas vorige week het groen in de tuin annex oerwoud van een 90-jarige man. Het onkruid kwam tot boven de knieën van de lange Bas.

Klusjes doen is behalve nuttig vooral een truc om in gesprek te komen, en erachter te komen of er sprake is van eenzaamheid of hulpbehoevendheid, zegt Bas. Je weet niet wat je allemaal tegenkomt achter de voordeur, zegt hij en nodigt mij uit binnenkort een keer mee te gaan. Wordt vervolgd dus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden