Opinie

De 'sterkevrouwen-lobby' is niet tegen humor maar tegen herhaling van zetten

Na de kritiek op Bert Wagendorps column over Beatrice de Graaf vreesden enkele mannen voor een humorloze maatschappij, waarin je geen grapjes meer mocht maken. Columnist Simone van Saarloos stelt ze gerust.

Beatrice de Graaf.Beeld anp

Beste columnist,

Er is al het één ander over gezegd in de krant. Door Aaf Brandt Corstius in haar column, Sonia Boender in een lezersbrief.

Bert Wagendorp schreef een lofzang op Béatrice de Graaf, de terrorisme-expert die de laatste tijd veel op tv verschijnt, maar hij eindigde met een vraag aan 'meneer De Graaf'. Zou meneer De Graaf weleens de neiging voelen om met een eierdopje of pannenlap te smijten?

ABC reageerde al: naar mevrouw Mulder, meneer Spong of mevrouw Klaver wordt nooit gevraagd. Het huiselijke leven van de mannelijke expert of opiniemaker heeft, zo wordt aangenomen, geen invloed op zijn publieke leven. Vergelijk het met de man die zijn vaderrol verslonst. Hij kan dan nog best een goed mens zijn, of in ieder geval een goede advocaat of columnist. Wanneer een vrouw haar kinderen verlaat of verwaarloost, wordt dat haar volledig aangerekend en wordt haar kunnen ook op andere vlakken in twijfel getrokken. Aangezien politieke en economische macht in het publiek domein wordt verdeeld, is dat belemmerend.

Waarom zou meneer De Graaf haar kennis irritant vinden?

Wat kan het ons in godsnaam schelen wat de man van Beatrice de Graaf van haar deskundigheid vindt?, schrijft Aaf Brandt Corstius in haar column (+). 'Is er ooit een mannelijke deskundige op tv geweest - een Vincent Icke, een Peter R. de Vries - van wie we ons gingen afvragen wat zijn vrouw vond van zijn kennis? Maar als een vrouw erudiet en welbespraakt is, gaan we ons meteen zorgen maken om het lot van haar arme man?'

Lees hier de column van Bert Wagendorp (+).

Dankzij De Graaf weten we dat Nederland het goed doet.

'sterke vrouwen-lobby'

Op sociale media zoemde het. De column werd seksistisch gevonden. Enkele mannen reageerden weer op deze 'sterkevrouwen-lobby'. Zij vreesden voor een humorloze maatschappij, waarin je geen grapjes meer mocht maken. Het is nog nooit zo erg geweest (de Britse filosoof John Haldane noemt deze neiging om te roepen dat het nooit eerder zo erg of goed was 'gesocialiseerd egoïsme')!

Aangezien die vrouwen met kritiek onder één noemer werden geschaard als 'sterkevrouwen-lobby', doe ik even onterecht alsof ik voor hen allen kan spreken.

Bij dezen:
De Lobby houdt geen betoog tegen humor.
De Lobby is tegen een herhaling van zetten.
De Lobby is tegen de onnadenkendheid waar we allemaal weleens voor vallen: je hoort een zin in je hoofd en denkt, ha dat scoort lekker.
De Lobby is tegen het gemak van die eerste gedachte, die meer een kramp is dan een gedachte.
De Lobby is ervan overtuigd dat de columnist iets beters kan. Niet omdat zij of hij tegenwoordig niets meer mag in deze humorloze politiek correcte tijd, maar omdat de columnist is aangesteld als originele denker. Een grapje op basis van stereotypen is simpelweg te saai voor haar of hem.
De Lobby herkent die neiging tot zulke grappen die gemakkelijk scoren: je bundelt mensen samen tot groep vanwege sekse, afkomst of beroep en er wordt algauw gelachen. Aan de bar werkt dat; vrienden onder elkaar.
Maar de wereld is zoveel breder dan de bar. Wie daar geen interesse in heeft, of dat vervelend vindt, moet niet óp de bar gaan staan om veel mensen toe te spreken.

Niet gekrenkt

Ik vond de column van Wagendorp vooral gemakzuchtig. Hij wilde zijn lezers aansporen om het interview met De Graaf op De Correspondent door te nemen. Geweldig, geheel volgens het principe: 'Do what you do best and link to the rest.' Het linken deed hij, maar het doen waar hij goed in is ontbrak een beetje. Er zat geen eigen gedachte in de column, dus was daar dat grapje over de pannenlap en de eierdop, om er toch een persoonlijke kwinkslag aan te geven. Kan gebeuren. Deadline. In de krant staan nooit lege plekken.

Volgende keer beter. Want Wagendorp staat morgen weer in de krant en elke column is een nieuwe kans. Vandaar dat ik deze brief niet specifiek aan Wagendorp maar aan 'beste columnist' richt. De opiniemaker moet niet vastlopen in het verdedigen van zijn eigen gelijk. Hij moet zoekend blijven.

De columnist in functie kan daarom niet gekrenkt zijn, wanneer hij op zijn ongelijk wordt aangesproken. Hij kan alleen gekrenkt zijn als persoon. Het is best lastig om die persoon er buiten te houden - wie in de krant schrijft, ervaart regelmatig dat hij direct wordt aangesproken. Zwevende online lezers kennen vaak alleen je meest controversiële columns. Eén gedachtegang of uitspraak zorgt er algauw voor dat je wordt vastgezet. Soms komt daar ook je uiterlijk of liefdesleven bij aan bod (als niet op sociale media, dan dus in de krant).

De columnist die geschoren wordt moet stil zitten. Niet in de hoop er ongeschonden uit te komen, maar omdat er misschien iets te leren valt. Schade biedt de mogelijkheid op groei.

Voor de lezer die een originele columnist wenst is het zaak om, wanneer het nodig voelt, niet lukraak maar heel precies te scheren. Hoe minder gezoem, hoe beter de columnist kan luisteren.

Wie 'humorloos' of 'politiek correct-zijn' vreest, mist vooral vertrouwen in zijn eigen creatief vermogen.

Simone van Saarloos is filosoof en columnist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden