Column Erdal Balci

De stem van Abdurehim Heyit is ons wapen

Is de Oeigoerse muzikant Abdurehim Heyit dood? Volgens on­officiële berichten is zijn prachtige stem voor altijd verstomd als gevolg van de Chinese dictatuur. Het slechte nieuws, dat de zanger in lijn met het Chinese uitroeiingsbeleid van de Oeigoerse minderheid, zou zijn gemarteld en aan zijn verwondingen overleden, is nog steeds niet bevestigd. Of leeft hij onder vreselijke omstandigheden in een Chinese gevangenis, of ligt hij weg te rotten in een concentratiekamp? Ik luister de laatste dagen veel naar zijn muziek en hoop dat hij het heeft gered.

Friedrich Nietzsche schreef dat de hoop ‘het kwaadste der kwaadste’ is, omdat het de marteling verlengt. Had de filosoof gelijk en maakt hoop alles echt erger? Wat zijn de kansen van 11 miljoen mensen in het immense China waarin regering, partij, leger, politie en ideologie het hebben gemunt op hun islamitische geloof en Turkse achtergrond? De Chinezen hebben 1 miljoen Oeigoeren in heropvoedingskampen gezet. Daar worden ze gedwongen zich de Chinese identiteit eigen te maken, varkensvlees te eten en alles wat ­Chinees is te adoreren.

In zijn bekendste lied Karsilasinca zingt Heyit:

‘Ik vroeg: de ketenen dan?

Zij antwoordde: die zitten om mijn nek.

Ik vroeg: de dood dan?

Zij antwoordde: dat is mijn pad.’

Zong Heyit vanuit de bergen van het gebied Sinkiang (Xinjiang) om ons te laten weten dat de meest uitzichtloze situatie om iets anders vraagt dan hoop? In een armoedige clip zit hij op een steen met de muziek van het primitieve instrument kopuz de mensen voor te bereiden op zijn krachtige stem. Dan begint hij weer te zingen:

‘Ik vroeg: Ben je bang?

Zij antwoordde: ik geloof in God.

Ik vroeg: Wat nog meer?

Ze antwoordde: Ik heb mijn ziel.’

De Chinese journalist Gao Yu publiceerde in 2013 een geheim document van de Chinese Communistische Partij met daarin de instructies van de partijtop aan de hoogste partijbestuurders. Gao Yu werd na haar publicatie gearresteerd en achter de tralies gezet. Maar met haar primeur had ze de wereld wel geïnformeerd over wat de andersdenkenden en ­andersgelovigen te wachten stond in China. Uit die geheime stukken bleek dat China geen grotere vijand kent dan de constitutionele democratie naar Westers ­model.

Vrijheid was in China altijd al de grote boosdoener. Met de verspreiding van de richtlijnen over de methoden om de vrijheid te vernietigen, liet het Chinese regime doorschemeren dat na de verwerving van de economische machtspositie en de oneindige mogelijkheden van de digitale wereld, het tijd werd om het Chinese fascisme los te laten op ieder afwijkend individu.

Kort na de verschijning van dat partijdocument werd duidelijk dat het Chinese staatsapparaat in de piepkleine Oeigoerse minderheid het perfecte laboratorium zag om dit gestoorde wereldbeeld te testen.

Hoop koesteren voor de Oeigoeren is hetzelfde als de suikerspiegel controleren bij een stervende. De machtige stem van Abdurehim Heyit en de moedige pen van journalist Gao Yu hebben het ook niet over hoop. Het gaat erom dat na iedere grote communicatierevolutie de mens de nieuwe technische middelen aangrijpt om nog meer slachtoffers te maken dan voorheen.

Door de uitvinding van de telegraaf en de telefoon waren tijdens de twee wereldoorlogen de machthebbers in staat om miljoenen slachtoffers te maken. Met de grenzeloze ­mogelijkheden van het internet surft China op zijn eigen ambitie om nog meer slachtoffers te maken dan in welke oorlog ook.

In de stem van Abdurehim Heyit hoor je dat hij de last van het ‘afwijken’ in een dictatuur een heel leven lang heeft gedragen. De Tanri (de god bij de eerste Turken) waarin hij geloofde, het Turks waarin hij zo mooi zong, de tradities waaraan hij trouw bleef, de voorouders die hij vereerde… met zijn hele persoonlijkheid was Heyit een doorn in het oog van de Chinese autoriteiten.

Het heeft geen zin hoop te koesteren. Heyit heeft zo goed als zeker zijn laatste adem uitgeblazen in een Chinese gevangenis. De column is bijna klaar, de Oeigoer zingt nu: ‘Ik ben als een zwevend, geel blad. De avondwind, breek mij in stukken. Breng mij naar verre oorden. Laat mij op de blote voet van mijn geliefde landen.’

Hopen dat hij nog leeft, heeft geen zin. Dan maar schrijven over hem. Nog steeds bestaat er geen beter middel ­ tegen het pure kwaad dan schrijven.   

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden