Verslaggeverscolumn Ariejan Korteweg

De schrijver Asscher gaat op zoek naar een ander publiek

Lucas Borst zit een half uur tevoren klaar op rij twee van de rode stoeltjes voor het optreden van de schrijver Lodewijk Asscher in Noordwijk-Binnen. Hij is hier omdat hij ­Bekende Nederlanders spot. Zangers, acteurs, en dus ook politici. Pechtold heeft hij al eens gezien en nu komt Asscher. Lijkt hem een sympathieke man, dat kun je niet van alle politici zeggen.

Als politici een boek schrijven, is dat doorgaans aan de vooravond van verkiezingen. Om nog eens uit te leggen wat ze zoal vinden en te laten zien dat ze echt een aardige kerel of dame zijn, eigenlijk heel anders dan die betweter bij de interruptiemicrofoon. Het boek van Lodewijk Asscher, Opstaan in het Lloyd Hotel, verschijnt juist als de verkiezingen al lang voorbij zijn, terwijl de uitslag nog steeds nadreunt: van 38 naar 9 zetels.

Catharsis in boekvorm.

Asscher is wat eerder naar Van der Meer gekomen – fijne boekwinkel trouwens, met podium en witte vleugel – om rustig uit te kunnen leggen wat hem bezielde om dit boek te schrijven. Goed idee, ware het niet dat zowat alle bezoekers – er komt uiteindelijk een mens of dertig op deze dinsdagmiddag – hem graag even willen begroeten.

Tussen het handen schudden door vertelt hij de drie redenen: verantwoording afleggen over ­regeren met de VVD; vertellen hoe het hem is vergaan; uitleggen hoe het verder moet. Al schrijvend sloop er allerlei persoonlijks in: de dood van zijn vader, zijn afkomst, het gezin. Leukste verhaal in dat verband: hoe het ministerie van ­Sociale Zaken de familie Asscher ertoe wilde dwingen Sinterklaas op het ministerie te vieren. En hoe je dan bij mevrouw Asscher aan het verkeerde adres bent. Wie hoopt op scherpe observaties over de omgangsvormen aan het Binnenhof of inkijkjes in de partijcultuur, komt bedrogen uit. Dat moet dan later, in de memoires. Asscher: ‘Ik heb ervoor gekozen mild te zijn over anderen.’

Het boek is voor hem een catharsis, vermoed ik. De verwerking van een nederlaag: de schrijver Asscher die de politicus Asscher de maat neemt. Spijt betuigen voor wat verkeerd ging en dan, zoals hij later zelf zegt, opgewekt op weg naar nieuwe fouten. Groeien in de rol die hem past: wakkere opponent van een twijfelkabinet.

Politiek is tegenwoordig een kwestie van verhalen vertellen. Met alleen opvattingen en inzichten ben je kansloos. Verhalen die moeten verhullen dat partijen duiventillen zijn. Alles vliegt in en uit – achterban en ideologie. Ook ­Asscher ligt het verhaal in de mond bestorven. Een nieuw verhaal, na het eerlijke verhaal van Samsom, in een poging dat vliegen tot staan te brengen.

Met boekhandelaar Nadine Mussert.

Bijkomend voordeel: door zo’n boek kom je nog eens iemand tegen. Noordwijk is een halte in een uitdijende tour langs boekhandels. Dat daar ander volk op afkomt dan op een doorsnee partijbijeenkomst, bevalt Asscher wel. Al zijn dat in Noordwijk niet de kansarmen over wie hij schrijft.

Asscher is een soepele prater, ook over zijn eigen boek. Opgewekt, met zelfspot, wars van drama. Hij kan de PvdA er weer een eindje bovenop helpen, dat voel je. ‘In de hoofden van de mensen zijn we blijkbaar grote partijen die in staat zijn dingen tot stand te brengen’, had CDA-leider Buma gezegd toen Asscher raad kwam halen bij een ervaringsdeskundige. Mooie troost, waar je niet eeuwig op kunt teren. Die vanzelfsprekende plek in de nabijheid van de macht is voorgoed verloren.

De vragen van bezoekers zijn ­kritisch. ‘Koks, criminelen, politici – iedereen schrijft maar boeken ­tegenwoordig’, moppert iemand. Een ander wil weten wat Asscher geleerd heeft van de nederlaag. Een dame vraagt of hij nog wel degene is die de partij moet leiden.

Die dame zoek ik na afloop op. Ze heet Alma Kikkert, komt uit Noordwijk-Binnen, is 57 en nog steeds PvdA-lid. Met pijn en moeite. ‘Als ik nu op een verjaardag moet uitleggen waarom ik PvdA stem, en niet GroenLinks of SP, dan is dat verdraaid lastig.’ Zelf stemde ze in 2017 GroenLinks. ‘Asscher moet me nog overtuigen’, zegt ze. Ze vindt hem geen charismatisch leider. Wel is hij transparant: ‘Dat blijkt wel uit zo’n boek.’

Lucas Borst: ‘Alleen maar sympathieker.’

Ook Lucas Borst, bijna 23, blijft tot het einde. Hij werkt bij een hondenuitlaatservice, vertelt hij. ­Asscher blijkt nog sympathieker dan hij tevoren dacht. ‘Ik heb het gevoel dat hij meent wat hij zegt.’ Het boek zal hij niet kopen. ‘Daar heb ik net te weinig geld voor.’

Intussen moet Lloyd Hotel plaatsmaken voor Dubbel zes van Daphne Deckers. Die komt zaterdag, vanwege Moederdag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden