ColumnBert Wagendorp

De schijnzekerheid van de corona-scenario’s: het virus houdt zich niet aan de afspraken

De sleutelwoorden van dit moment zijn ‘lockdown’, ‘immuniteitsmuur’ en ‘flatten the curve’ – vaak voorzien van het achtervoegsel -dilemma, want door de onzekerheden is alles een dilemma geworden. Rond het coronavirus bestaan meer dilemma’s dan eenduidige oplossingen.

Om aan de gekmakende keuzestress van het dilemma te ontkomen, omhelzen we scenario’s. Scenario’s hebben het voordeel van de schijnzekerheid. Zo stonden er op de voorpagina van de Volkskrant van donderdag ‘drie scenario’s voor ontwikkeling van de virusuitbraak’, met een grafiek erbij. Lekker overzichtelijk. Het scenario ‘Zo veel mogelijk beheersen’ leek me het aantrekkelijkst, maar de mogelijkheid op je favoriete scenario te stemmen ontbrak.

Het probleem bij scenario’s is altijd dat je maar moet afwachten of alle variabelen zich aan de afspraken houden. Meestal doen ze dat niet. Dat geldt al voor filmscenario’s, waarvan de schrijver toch alle elementen in eigen hand heeft, maar die niettemin altijd tot een andere film leiden dan op grond van het scenario viel te verwachten.

Corona-scenario’s hebben nog een extra complicatie: het gaat om het echie en de bedenkers hebben een onvolledige kennis van die werkelijkheid. Dat is jammer, want bij scenario’s horen consequenties, in dit geval dodelijke. Zo varieerden in een scenarioverhaal van onze Maarten Keulemans deze week de aantallen mogelijke covid-19-slachtoffers tussen 2.500 en een half miljoen. De variabelen, vooral het virus zelf, zijn te divers en te onzeker; dus dan begin je als scenarist al met een flinke achterstand.

Peter de Waard schetste in de krant van donderdag de mogelijke economische scenario’s: het kan een V-, een U- of een L-recessie worden. Bij V valt het mee, L is een doemscenario waarin we jarenlang last houden van de gevolgen van de virusuitbraak. Hier is de consument de belangrijkste variabele, een notoir onevenwichtig type dat bij het minste of geringste alle vertrouwen verliest.

Er circuleren honderden coronascenario’s en uiteindelijk zul je zien dat het werkelijke verloop van de crisis in geen enkel scenario juist is voorspeld. Heel misschien blijkt een werkloze viroloog achter Kampen het toevallig bij het rechte eind te hebben gehad; die geldt dan voortaan als visionair – zoals er ook een enkele ziener rondloopt die de kredietcrisis al in 1971 had zien aankomen.

We zouden dus net zo goed kunnen ophouden met het bedenken van scenario’s, maar niemand die er ook maar over piekert. Het scenario is ons laatste houvast, we hebben niks anders. Bovendien bieden scenario’s veel vermaak; elke gefrustreerde sukkel kan met zijn favoriete scenario de expert gaan uithangen op de socials.

Ik ben in verband met het scenario van mijn voorkeur tegen een totale lockdown, maar mocht het toch zover komen, dan moeten de social media ook op slot. En heel lang, misschien wel voorgoed, er zit weinig anders op, er bestaan geen no-goarea’s meer. Twitter is een besmettingshaard van het paniek- en hysterievirus en we moeten de T. Baudets tegen zichzelf in bescherming nemen.

We dachten dat we in onze streken alles – inclusief de toekomst – wel zo’n beetje onder controle hadden of op z’n minst in scenario’s hadden vastgelegd. Dat blijkt een vergissing. Eén virusje en niets staat meer vast.

Ooit waren we noodgedwongen ingesteld op de onvoorspelbaarheid van leven en lot. Dat zijn we kwijtgeraakt. Maar om te kunnen leven, zullen we weer moeten leren omgaan met de onzekerheid ervan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden