Commentaar

'De Russische president slaat zijn eigen bevolking een bloedneus'

Ook bedrijven moeten rekening houden met een fundamentele wijziging in de verhouding met Rusland, schrijft Arnout Brouwers in het commentaar van de Volkskrant.

Beeld belga

Kelderende koersen, een dalende roebel, imploderende groei, gillende kapitaalvlucht, en de terugkeer van te hoge inflatie - het zijn fenomenen die in Rusland hand in hand zijn gegaan met de verovering en annexatie van de Krim en de oorlog in Oost-Oekraïne.

En nu komen daar voor de Russische bevolking nog hogere voedselprijzen, een verschraald voedselaanbod, en de terugkeer van een grote criminele zwarte markt bij - al dan niet met de terugkeer van Sovjetachtige rijen voor schaarse producten. Of, zoals een Russische journalist het samenvatte: Rusland gaat uit protest tegen westerse sancties in hongerstaking.

Het brede importverbod op een reeks voedselproducten uit westerse landen dat president Poetin heeft afgekondigd als antwoord op de vorige week verscherpte westerse sancties, is een paardenmiddel. Het raakt sommige westerse producenten hard, maar het raakt het Russische volk harder. De stedelijke middenklasse ziet zich beroofd van haar joie de vivre. Maar voor miljoenen en miljoenen minder gefortuneerde Russen, die uit patriottisme de 'goedkeuringscijfers' voor Poetin tot bijna 90 procent hebben opgestuwd, betekent dit dat een steeds hogere prijs voor de orgie van vaderlandsliefde wordt betaald.

Fragiele eenheid
Het doel van de Russische maatregelen is ongetwijfeld om verdeeldheid te zaaien en vooral in Europa 'van binnenuit' tegenstand tegen de westerse sancties te organiseren - geen irreële doelstelling gezien de fragiele eenheid die in de EU bestaat over de sancties.

Maar tegelijk slaat de Russische president zijn eigen bevolking een bloedneus, iets wat herinneringen oproept aan de tegenmaatregel twee jaar geleden tegen de Amerikaanse Magnitsky-wetgeving. Als straf stelde Rusland een algeheel verbod in op de adoptie door Amerikanen van Russische weeskinderen. Een drama - vooral voor de Russische wezen.

Dat Rusland bij zijn 'tegenmaatregelen' vooral zichzelf in de voet schiet, zegt iets over de werkelijke machtsverhoudingen tussen Rusland en westerse landen. Deze liggen nu heel anders dan in de hoogtijdagen van de Sovjet-Unie en dat is ook een van de redenen waarom de Koude Oorlog zich niet kan herhalen - behalve als farce natuurlijk.

Beeld epa

Er zijn in de bloedige crisis in Oekraïne al veel momenten geweest waarop president Poetin op de rem had kunnen en moeten trappen, maar voor een hogere versnelling koos. Duitsland heeft maandenlang gevraagd, gesmeekt bijna, om deëscalatie, uit naam van de Europese volkeren die geen conflict met Poetins Rusland wilden.

Bijna per toeval, als gevolg van het onverwachte en waarschijnlijk onbedoelde neerhalen van een passagiersvliegtuig, heeft Europa de eenheid gevonden die nodig was om een duidelijk signaal aan het Kremlin te zenden: in Europa geen gemorrel meer met grenzen, geen avonturen gebaseerd op de etno-nationalistische viespeukerij en de vrijheid van landen hun eigen lotsbeschikking te kiezen.

Bewust en op bloedige wijze
Deze voorgeschiedenis mag niet direct vergeten worden nu ook in Europa, en in exportland Nederland, klappen vallen. Er moet gekeken worden naar de mogelijkheden voor compensatie voor getroffen sectoren, ook in Europees verband. Maar het uitgangspunt blijft dat Europa en ook Nederland niet kunnen weglopen voor dit conflict, dat onnodig was en door president Poetin bewust en op bloedige wijze is geëscaleerd.

Europa heeft de deur voor een politieke accommodatie altijd opengehouden en doet dit nog steeds - maar Europeanen, en Europese bedrijven, moeten steeds ernstiger rekening houden met een fundamentele wijziging in de verhoudingen met Rusland. Dat deze ongewenst is, maakt de kans erop niet minder reëel.

Arnout Brouwers is chef opinie van de Volkskrant.

Een supermarkt in Moskou. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.