Column

De Rotterdamwet is op het randje van het aanvaardbare

Een oud-collega uit Zeeland vertelde eens dat hij als kind met zijn ouders uitstapjes naar Rotterdam maakte, en dat ze dan in de auto stuiterend van de voorpret tegen elkaar zeiden 'We gaan arme mensen kijken.' Arme mensen heeft de beste stad van Nederland altijd gehad, en wijken waar het best leuk en ruim wonen was, mits je je niet te veel aantrok van de wietplantage van de linkerbovenburen en bereid was de in de plantsoentjes rondslingerende heroïnespuiten en condooms door de vingers te zien.

De Agniesebuurt in Rotterdam.Beeld Martijn Beekman

Toen gingen ze opzoomeren en gentrificeren en lofts bouwen op Zuid voor viereneenhalf keer modaal. Het werd erger en erger - tegenwoordig staat er een hipstertent op Katendrecht waar je biefstuk van langdurig gemasseerde Japanse koeien kunt eten voor 35 euro per ons - maar Rotterdam is Rotterdam, dus zijn er nog zat achterstandswijken.

Vroeger had je stadsbesturen die probeerden om de mensen in de achterstandswijken op te stoten in de vaart der volkeren - 'verheffen', heette dat toen, een woord dat tegenwoordig slechts met grote schroom of in ironische zin wordt gebruikt. Niet iedereen liet zich even gewillig verheffen, dus kwamen de nieuwe stadsbesturen die in de nieuwe eeuw aantraden op het lumineuze idee dat je ongewenste types ook kunt wegjagen, of simpelweg de toegang kunt ontzeggen.

Enter de Rotterdamwet, waarmee eerst Carnisse tot verboden gebied werd verklaard voor arme sloebers die geen inkomen hadden uit werk, pensioen of studiefinanciering en die korter dan zes jaar in Rotterdam woonden. Uitkeringsgerechtigde nieuwe Rotterdammers dus, in Leefbaar-taal: kansloze allochtonen. Gaandeweg gingen meer wijken soortgelijke huisvestingsvergunningen invoeren; de rest van het land keek belangstellend toe hoe Rotterdam dingen deed die op het randje van het aanvaardbare wankelden.

Gisteren legde Marco Pastors, bedenker van de Rotterdamwet en tegenwoordig belast met het mooier maken van Rotterdam-Zuid, uit dat je 'het verschil ziet' tussen de wijken op Zuid waar de gemeente inkomenseisen aan de huisvesting mag stellen en wijken waarin dat niet gebeurt. 'Het ziet er gewoon netter uit.'

Volgens een evaluatie die de Universiteit van Amsterdam afgelopen december maakte van acht jaar Rotterdamwet valt het evenwel nogal mee - of tegen eigenlijk - met het succes. Een veiligere en leefbaardere wijk als je nieuwkomers en uitkeringstrekkers weert? 'Er lijkt geen aanleiding dit te veronderstellen'. Waarmee de belangrijkste pijler onder de wet - we gaan het hier gezellig maken - is weggeslagen. Aan de onderzoekers (getverderrie: experts) hebben ze bij het stadsbestuur amper boodschap. Leefbaar Rotterdam wil juist méér Rotterdamwet en bepleitte al eerder vurig uitbreiding van de woonverboden voor 'laaggeschoolden'.

Zo ver kwam het niet, maar mensen over wie de politie weleens iets heeft opgeschreven, wegens klachten over geluidsoverlast, openbare dronkenschap of 'radicaliserend gedrag' mogen vanaf 1 januari ook geweerd worden. Ook als nog niets bewezen is, slechts op basis van een aangifte, mag straks de burgemeester voor rechter spelen. Dat kwam in de wet, onlangs aanvaard door Tweede en Eerste Kamer, ondanks gefundeerde bezwaren van de Raad van State ('een ernstige inbreuk op de grondrechten vrijheid van vestiging en eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer'). Omdat niet alleen het Rotterdamse stadsbestuur maar ook het landsbestuur de schaamte ver voorbij is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden