Column Bert Wagendorp

De rooms-katholieke kerk dwingt buitenstaander ertoe zich te verdiepen in religieuze wanen

De oude paus Joseph Ratzinger, artiestennaam ­Benedictus XVI (92), waarschuwt de huidige, ­Jorge Mario Bergoglio (Franciscus I, 83) dat hij het niet in zijn hoofd moet halen het celibaat af te schaffen. Dat schrijft Ratzinger in een boek dat vandaag verschijnt, Des profondeurs de nos coeurs (Vanuit de diepten van ons hart). Het celibaat verbiedt priesters te trouwen, want dat zou hen maar van volledige concentratie op God afhouden.

Je kunt een discussie over een uit de duistere Middeleeuwen daterende kerkwet over het huwen van zwartrokken volstrekt absurd noemen, wat het natuurlijk ook is. Eveneens is het waar dat het debat wordt gevoerd door hoogbejaard dementerend volk, maar dat heeft in de kerk van Rome nu eenmaal nog altijd de macht.

Maar of je het nou leuk vindt of niet, het is 2020 en het gaat over het celibaat. Jarl van der Ploeg, correspondent van de Volkskrant in het hart van het katholicisme, zag zich dinsdag genoodzaakt er een stukje over te maken, hoewel hij ook liever over Juventus had geschreven. Maar de rooms-katholieke kerk dwingt buitenstaanders ertoe zich te verdiepen in haar religieuze wanen – zij geniet moreel gezag onder 1,2 miljard gelovigen en is nog altijd een belangrijk medevormgever van de mondiale samenleving; moraal is geen tank, wel een machtig wapen.

En nu is er heibel in de tent, want tijdens een bisschoppensynode over het Amazonegebied stemden vorig jaar 128 van de 169 aanwezige prelaten voor afschaffing van het celibaat. Dit om het beroep van priester weer aantrekkelijk te maken voor mannen die er vanwege de verplichte vrijgezellenstatus niet zoveel trek meer in hadden. Na toestemming van Franciscus is de kogel door de kerk.

Conservatieve krachten in de kerk vrezen dat het hek van de dam is wanneer de paus het voorstel goedkeurt. Want in Noord-Holland hebben ze ook veel te weinig priesters, dus dan willen ze daar ook getrouwde kerk­dienaars. Voor je het weet komt er dan iemand op de onzalige gedachte dat vrouwen ook best de mis kunnen opvoeren en stort de hele maffiose mannenclub die de kerk altijd is geweest als een kaartenhuis in elkaar.

Nog een argument voor het afschaffen van het celibaat is dat priesters dan wellicht de neiging misdienaars aan te randen zullen weten te onderdrukken. Het zou daarom verstandig zijn het homohuwelijk ook maar vast voor hen open te stellen, maar dat lijkt nog een brug te ver.

Het boek van Joseph Ratzinger, geschreven samen met de aartsconservatieve Afrikaanse kardinaal Robert Sarah, is een eerste schot voor de boeg in de celibaatveldslag. En dat is volgens veel Vaticaanwatchers weer de eerste confrontatie in de oorlog tussen conservatieve en progressieve krachten in rooms-katholieke kerk. Je kunt die hele club met recht zien als een anachronistische samenzwering van idioten, maar het doet ertoe wie die oorlog wint.

Vaticaankenner Stijn Fens schreef deze week in Trouw dat 2020 wel eens het laatste jaar van paus Franciscus zou kunnen zijn. Franciscus heeft met zijn liberale opvattingen over migratie, klimaat en armoedebestrijding veel vijanden gemaakt rond de Sint-Pieter, die willen van hem af.

Franciscus verklaarde ook van meet af aan dat hij naar de gewone gelovigen wilde luisteren. Robert Sarah en zijn medestanders denken daar anders over: ‘De kerk is niet gemaakt om te luisteren, maar om te onderwijzen.’ Om het domme volk onzin op de mouw te spelden en eronder te houden – de aloude missie van de kerk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden