Opinie

'De romance tussen Wilders en Le Pen is een zegen voor Europa'

Zoals Fortuyn politiek vervreemde burgers weer wist te betrekken bij de politiek, kan de flirt tussen Wilders en Le Pen Europa weer op de kaart zetten, schrijft Tim Immerzeel.

Marine Le Pen.Beeld afp

Den Haag wordt steeds meer het decor voor romances tussen anti-Europese politici. De katheder waarvan Cameron zijn lijst van Europese terugtrekkingen verkondigde is nog maar net weggehaald of Marine Le Pen mag in de Tweede Kamer aanschuiven. Eerder sprak zij bij Nieuwsuur al over de gedeelde idealen van haar Front National en de PVV. Samen willen ze Europa van binnenuit veranderen en meer aandacht krijgen voor immigratiebeperking en nationale soevereiniteit.

Deze voortdurende flirt tussen Le Pen en Wilders boezemt veel 'Eurofielen' angst in. Het grote succes en de betere samenwerking tussen de rechts-populisten zou de agenda- en besluitvorming van het Europees Parlement wel eens radicaal om kunnen gooien. Het symbool voor naoorlogse vrede en internationale samenwerking zou daarmee op het punt staan uit elkaar te vallen. Deze angst lijkt me tamelijk overdreven en ik zie vooral lichtpuntjes aan deze 'opmars naar Brussel'.

Grote onverschilligheid
Allereerst zou een 'Eurofiel' juist blij moeten zijn met deze opmars van rechts-populistische bewegingen. Onder het mom van 'negatieve aandacht is ook aandacht' lukt het deze partijen namelijk om de 'toekomst van Europa' op de agenda te zetten. Er heerst grote onverschilligheid onder Nederlandse burgers over Europa: bij de laatste Europese verkiezingen in 2009 ging slechts 36,5 procent naar de stembus. Oftewel, 63,5 procent van de Nederlandse bevolking bleef thuis!

Als zo weinig burgers zich interesseren voor Europa kan een radicaal tegengeluid helpen om mensen op zijn minst te interesseren voor Europa. Waar maken die PVV'ers en Front National-en zich eigenlijk druk om? Waarom verzetten ze zich zo tegen de Europese samenwerking? Het stellen van deze vragen kan een eerste stap zijn om meer interesse voor Europa te kweken en geeft burgers het gevoel zich uit te moeten spreken over Europa.

Daarnaast verlangt deze opbloeiende liefde van Le Pen en Wilders van andere partijen om deze Europese verkiezingen serieus te nemen: op zowel organisatorisch als inhoudelijk vlak. Tom-Jan Meeus stelde afgelopen zaterdag dat bij de meeste partijen minder dan 30 procent koos voor haar fractievoorzitters in Europa en als we René Cuperus mogen geloven, wil eigenlijk niemand fractievoorzitter in Europa zijn, waardoor de mindere goden aan de macht komen. Verder moeten de partijen ook open kaart spelen over hun Europese 'flirts': Hebben Rutte en Cameron nu wel of niet dezelfde visie op Europa? Met welke Europese partners willen Samson, Buma en Roemer hun idealen voor Europa bewerkstelligen? Wat zijn die idealen eigenlijk, hoe verschillen ze en waarom horen we er zo weinig over in de media?

Er valt iets te kiezen
Inhoudelijk geeft de extreme visie van de rechts-populisten burgers het idee dat er 'eindelijk' iets te kiezen valt. Hun roep om meer nationale soevereiniteit mag dan weinig andere Europese partijen aanspreken, het laat burgers wel zien dat het legitiem is om anders te denken dan de gemiddelde Europese intellectueel die alleen maar voor 'meer Europa' pleit. Andere partijen worden gedwongen hun Europese idealen helder te verwoorden en te laten zien waarin ze zich onderscheiden. Zo wordt het voor burgers duidelijker waar deze verkiezingen eigenlijk om gaan.

Meerdere wetenschappelijke studies laten zien dat als verkiezingen competitiever en spannender worden, mensen geïnteresseerder raken en zich serieuzer genomen voelen worden. De rol van populistische partijen kan daar sterk aan bijdragen. Denk maar even aan hoe Fortuyn politiek vervreemde burgers weer wist te betrekken bij de politiek: met duizenden stonden ze aan de kant toen de begrafenisstoet langskwam. Fortuyn's radicaal andere visie op immigratie en integratie doorbrak de consensus over de (ontkenning van) problemen van de multiculturele samenleving. Het gaf mensen het idee dat er eindelijk eens iets te kiezen viel. De opkomstcijfers bij de verkiezingen in 2002 schoten met bijna 8procent-punt omhoog ten opzichte van 1998.

Moeten 'Eurofielen' de flirt tussen Wilders en Le Pen dus vrezen? Nee, in tegendeel! De rechts-populistische opmars naar Brussel maakt de Europese verkiezingen spannender en belangrijker voor Europese burgers en kan ervoor zorgen dat meer mensen zich uitspreken in juni. Zeker in tijden waarin een meerderheid van de Nederlanders amper of geen vertrouwen zegt te hebben in de Europese instituten, is dit van groot belang voor de legitimiteit en dus het wezen van de Europese democratie. Daarom, politici: omarm deze openlijke flirt van de rechts-populisten en zorg voor een goed en duidelijk verhaal waarmee je ertegenin kunt gaan!

Tim Immerzeel is als promovendus sociologie/onderzoeksschool ICS verbonden aan de Universiteit Utrecht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden