Column Erdal Balci

De reus is opgestaan en is links. Zijn winterslaap is voorbij

De reus is weer op de been en het is hem menens deze keer. In Chili, in Irak, in Libanon loopt hij stampvoetend door de grootste steden. In Algerije, in Bolivia, in Hongkong vult hij zijn longen met nieuwe lucht voor de nieuwe strijd. Trots loopt de reus met de borst vooruit in Spanje en in Koerdistan, van plan om verhaal te halen bij dieven, onderdrukkers en plunderaars.

Ik hoorde op de televisie een Libanese demonstrant zeggen dat de jongeren van zijn land genoeg hebben van het op het sektarisme gebaseerde politieke systeem. Libanon, het land waar een op religieuze identiteiten gestoeld regime een vrijbrief is voor vriendjespolitiek, corruptie en onrechtvaardigheid. Daar strijden jongeren nu tegen die meest geperfectioneerde vorm van identiteitspolitiek en willen zich bevrijden van de religieuze en dogmatische dwangbuis.

Ook een jonge meid uit Chili was drie dagen geleden op de Nederlandse televisie. Alvorens ze haar verhaal afsloot met de linkervuist in de lucht, zei ze dat ze het niet meer pikten dat Pinochet met zijn grondwet uit 1980 nog steeds zijn stempel drukt op het Chili van nu. Ze zei te dromen over meer democratie in haar land en over het einde aan de oneerlijke verdeling van de middelen. Het volk heeft door dat de rijkdom van hun land onder het mom van privatisering aan een handvol geprivilegieerde families is verpatst en wil zijn bezittingen terug.

Werkt mijn metafoor van de linkse reus op de lachspieren, moet ik het korreltje zout altijd bij de hand houden, waaien de grote protesten in de verschillende continenten binnen de kortste keer weer over en ben ik met mijn Turkse temperament weer eens te hard van stapel gelopen? Mijn antwoord is: ‘Ik heb de reus zien opstaan, ging dicht bij hem staan, heb me opgewarmd aan zijn lichaamswarmte en weet sindsdien dat hij klaar is met zijn winterslaap.’

Ik heb het over de Gezi-protesten in 2013 in Turkije. Miljoenen jongeren demonstreerden, vochten en bloedden dat jaar een zomer lang ­tegen het islamisme van Tayyip Erdogan. Ze hebben toen blijk gegeven van hun vastberadenheid liever dood te gaan dan te moeten leven onder het juk van een theocratische dictatuur.

Zes jaar later strijden Algerijnen tegen de kliek van de militaire en ­bureaucratische elite die de olie-inkomsten onder elkaar verdeelt en geen enkele boodschap heeft aan de verstikkende armoede waarin de grote massa moet zien te overleven. In Irak hetzelfde verhaal. Ook daar het handjeklap tussen multinationals uit het buitenland en de frauduleuze machthebbers.

Volgens berekeningen van de prominente econoom Branko Milanovic heeft de rijkste 1 procent van de wereld tussen 1980 en 2016 de hand weten te leggen op 2 procent van de totale economische groei in de wereld. In ontwikkelingslanden zwelt het protest aan tegen dit almaar groeiende onrecht. Ook niet onbelangrijk is dat dankzij internet de exorbitante levensstijl van de rijken zichtbaarder dan ooit is geworden. Wereldwijde opstand is onvermijdelijk.

De reus is dus opgestaan en is links. Demonstranten in Libanon zijn links, want links is boven alles een luid protest tegen de invloed van religie op de wijze waarop de mens zijn leven inricht; links wil de samenleving organiseren op grond van wetgeving en afspraken die zijn getoetst aan de praktijk. De opstanden in Algerije en Irak zijn ook links. Immers, links is tegen het economisch onrecht en ontleent zijn ­bestaansrecht aan de solidariteit tussen de onderdrukten. Links is voor vrijheid van kiezen en voor het zelfbeschikkingsrecht en is daarmee het bloed in de aderen van de opstandelingen in Hongkong, in Catalonië, in Koerdistan.

Noem me gek, maar ik geloof echt dat de reus uit een lange slaap is opgestaan tijdens de Gezi-protesten in Turkije, zich enkele jaren heeft uitgestrekt en anno 2019 aan een wandeling is begonnen. In ieder land dat hij aandoet, verzamelt hij de basisprincipes van het linkse gedachtegoed en maakt er een mooi boeket van.

De vraag is of de reus ook de Nederlandse bodem zal laten trillen. Dat is twijfelachtig. In Nederland kijkt links namelijk neer op de werkende klasse, maakt zich vooral druk over welke grappen niet door de beugel kunnen en maakt overuren om allianties te sluiten met sekte en religieuze broederschap. Als de reus toch komt, dan wel om te zeggen: ‘Jullie hebben je kont aan mijn principes afgeveegd. En nu heb ik zelf ­toiletpapier nodig.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden