Column

De remedie tegen onbeantwoorde liefde: de ander beter leren kennen

Filosoof en schrijver Alain de Botton, oprichter van The School of Life, schrijft elke week over hoe je óók zou kunnen leven.

We maken tijdens ons leven intense perioden mee waarin we lijden onder een onbeantwoorde liefde. Ons leed gaat gepaard met de overtuiging dat als dat ongrijpbare wezen nu maar eens terug zou lachen, zou komen eten of met ons zou trouwen, gelukzaligheid ons deel zou zijn. Echtelijk geluk lijkt verleidelijk dichtbij, volkomen reëel en net buiten bereik. Om gek van te worden.

Op zulke momenten krijgen we vaak de raad om maar te proberen de aanbedene te vergeten en ons op iets of iemand anders te richten. Vriendelijk bedoeld, maar verkeerd. De remedie tegen liefde is niet ophouden aan de geliefde te denken, maar om nog intenser en constructief na te denken over wie die ander zou kunnen zijn.

Van dichtbij blijkt elk mens een zware uitdaging te zijn. We zijn allemaal, goed beschouwd, lastige portretten. We zijn opvliegend, ijdel, achterbaks, grof, sentimenteel, zweverig, kil, te emotioneel en chaotisch. Dat we dat vergeten als we aan bepaalde personen denken, is gewoon gebrek aan kennis. We nemen op basis van een paar charmante uiterlijke details aan dat het voorwerp van onze hartstocht op miraculeuze wijze is gevrijwaard van de basiskenmerken van het mens-zijn.

Maar dat is niet zo. We kennen diegene nog niet goed genoeg. Daarom is onbeantwoorde liefde ook zo intens, zo hardnekkig en zo vilein. Door ons niet echt dichtbij te laten komen, zorgt de geliefde er tevens voor dat we niet genoeg van ze kunnen krijgen in de louterende en bevrijdende zin die wél beantwoorde liefde inhoudt. Het zijn niet de charmes van de ander waardoor we gefascineerd blijven: het komt doordat we hun tekortkomingen niet kennen.

De remedie tegen onbeantwoorde liefde is daarom in principe heel eenvoudig. We moeten die ander gewoon beter leren kennen. Hoe meer we over ze weten, hoe minder ze de oplossing voor al onze problemen beginnen te lijken. We zouden achter de talloze kleine dingen komen die ze irritant maken; we zouden ontdekken hoe koppig, hoe kritisch, hoe kil ze zijn en hoe ze gekwetst kunnen zijn door dingen die voor ons onbelangrijk zijn. Met andere woorden, als we de ander beter zouden leren kennen, zouden we beseffen hoezeer ze op alle andere mensen lijken.

Hartstocht is nooit bestand tegen te veel blootstelling aan de werkelijkheid van een ander. De grenzeloze bewondering waarop hartstocht is gebaseerd, wordt onderuitgehaald door de kennis die een werkelijk gedeeld leven onvermijdelijk met zich meebrengt.

Het wrede van onbeantwoorde liefde is niet dat de ander niet van ons houdt, maar dat onze hoop is gewekt door iemand die ons nooit kan teleurstellen, iemand in wie we moeten blijven geloven omdat we niet over de kennis beschikken die ons zou bevrijden.

Bij gebrek aan de echte remedie moeten we onze verbeelding het werk laten doen. We moeten ons erbij neerleggen, zonder precies te weten waarom, dat die ander uiteindelijk behoorlijk irritant zou blijken te zijn, zoals iedereen. Dat moeten we geloven, niet omdat we dat van ze weten, maar omdat het mensen zijn en omdat we weten dat dit duistere maar ten diepste opbeurende feit van toepassing is op iedereen die ooit heeft geleefd.

Vertaling: Leo Reijnen. Zie ook: thebookoflife.org

Meer over