Verslaggeverscolumn Toine Heijmans in IJzendoorn

De redding van dit dorpshuis kwam als de onwerkelijke wending van een deus ex machina

Een miljoen Zwitserse frank kwam zomaar uit de hemel vallen, en nu is dorpshuis Ons Tehuis gered. Het is een schitterend verhaal – maar de vraag is wat er zonder dat miljoen van het dorpshuis was geworden.

IJzendoorn, er wonen 1.153 mensen, ligt in de luwte van de snelweg, ten zuiden van de spoorlijn - de wereld schuift eraan voorbij. Maar het leeft. De entree is versierd met sportvelden van v.v. Uchta, s.v. Le Cartouche en t.v. De Kleimeppers – uiteraard gesteund door lokale ondernemers van bij ons: autoschadebedrijf Actief, loonbedrijf Huibers. Het dorp probeert zichzelf te blijven en dat lukt aardig, met negen verenigingen. Die hebben allemaal hun uitvalsbasis in Ons Tehuis, het bakstenen epicentrum, waar ook de Hollandse Avonden zijn, de trouwerijen en de koffie-ochtend voor ouderen tegen de eenzaamheid.

Ons Tehuis.

Het dorp leeft van vrijwilligers, zegt Henk Zomerdijk: met een rommelmarkt zamelen ze elk jaar geld in voor hun verenigingen, ter compensatie van de wegvallende gemeentesubsidies. Gemeenten betalen zoveel voor van alles tegenwoordig, dat voor verenigingen en dorpshuizen weinig overblijft. Nog heeft IJzendoorn een peuterspeelzaal met zeven peuters, en ook daar overweegt de gemeente de subsidie in te trekken. ‘Het is zorgelijk’, zegt Henk.

Henk Zomerdijk was 25 jaar journalist en 25 jaar burgemeester, en is sinds zijn pensioen enthousiast voorzitter van de ijsclub en het dorpshuis. Zijn carrière begon bij een nieuwsblad in Meppel, waar een van zijn eerste artikelen de kop meekreeg ‘Het platteland verandert’ – dat ging over de leegloop van de dorpen, het verlies van functies, toen al.

Gaat het dorpshuis dicht, zegt hij, ‘dan snij je het hart uit het dorp’. 

Ons Tehuis heeft een bar, een biljart, een dartbord en een podium. Frans Duijts is er zijn zangcarrière begonnen – zijn grootouders woonden in het dorp, zijn vader is er geboren. De Hollandse Avond is tot ver over de dorpsgrenzen geliefd; komende zaterdag staan op het podium Jaman, Wesly Bronkhorst en Sherena. De parkeerplaats is te klein – ook daar moet wat aan gebeuren.

Poster van de Hollandse Avond.

Het dorpshuis is wat makelaars noemen ‘gedateerd’, en dat al best wel lang. De indeling is hokkerig, geluidsisolatie ontbreekt, het liefst maakten ze Ons Tehuis toekomstbestendig maar dat kost geld. Gesprekken met de gemeente verliepen vriendelijk maar zonder resultaat, ‘het zwartste scenario’, zegt Henk, ‘was sluiting’.

Het hart eruit.

Dan opent zich een jaar geleden de hemel boven IJzendoorn, en krijgt het verhaal de onwerkelijke wending van een deus ex machina: een weldoener, Gerrit van Riemsdijk, schenkt zijn geboortedorp een miljoen Zwitserse frank ‘ten algemenen nutte’. Gerrit is dan 91 en allang uit het dorp vertrokken, maar ze kennen hem: zoon van Wilhelmus, verzetsheld in de oorlog en daarna bankier geworden. Hij leerde zijn vrouw Truus kennen op het schoolplein, de plek waar nu het dorpshuis staat. Hij woont in Liechtenstein. Het is lang geleden, maar IJzendoorn is hij nooit vergeten.

Het dorpshuis verbouwen is de ideale bestemming van het miljoen Zwitserse frank, want Ons Tehuis is bij uitstek ten algemenen nutte. Gerrit en zijn zoons, Dirk en Henk, zijn snel overtuigd. Het bestuur, afgereisd naar Liechtenstein, stelt Riemsdijk voor het dorpshuis naar hem te vernoemen – dat hoefde echt niet, ‘maar het gaf wel onmiddellijk een glimlach’, zegt Henk, en dus gebeurt het.

Na een week meldt penningmeester Rini Schuiling dat een miljoen Zwitserse frank is bijgeschreven op de bankrekening van Ons Tehuis – ‘zoveel geld had er dus nog nooit op gestaan’.

Vanavond buigt het bestuur zich over de tekeningen van de architect. Gerrit is eind vorig jaar overleden, zijn zoons blijven betrokken, die krijgen elk kwartaal een voortgangsrapportage. Volgend jaar beginnen de werkzaamheden – het dorpshuis wordt vernieuwbouwd, met plaats voor een bloedprikpoli, een fysiotherapeut, voor buurtzorg, ‘zonder die gift was het niet gebeurd’.

Het is een formidabele geschiedenis. Maar het heeft ook een andere kant. 

‘Dorpshuizen worden niet of nauwelijks meer gesubsidieerd in de regio’, zegt Henk Zomerdijk, ‘in de dorpen trekken de gemeenten zich nog meer terug dan in de stad.’ Onder aanvoering van een overheid die zich al jarenlang verliest in onwaarachtige participatieverhalen, de stoplap voor bezuinigingen.

Het gebeurt hier en overal in de regio – Henk ziet het ook als voorzitter van de gebiedscommissies in de Liemers, het terrein van zijn oude burgemeesterspost Duiven. ‘Er is betrokkenheid in de dorpen, maar die moet groter wil je de boel overeind houden. Gemeenten moeten het besef krijgen: je kunt niet eindeloos een beroep doen op vrijwilligers.’

Ons Tehuis is gered – nu de rest nog.

Henk Zomerdijk, voorzitter.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden