De rechtstaat kan kapot. Maar het is nog niet zover

Op Volkskrant.nl las ik dat er 'een coup' in de maak zou zijn in Europa, door Jean-Claude Juncker nota bene. Verontrust las ik verder. Een coup, dat is militairen die zich met uzi's de macht toeëigenen en vaders die niet meer thuiskomen, maar in dit geval bleek er commotie te zijn over de ratificatie van een vrijhandelsverdrag tussen Canada en de Europese Unie. Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie, wil het overlaten aan het Europees Parlement en de handelsministers uit de EU-lidstaten. Anderen vinden dat alle nationale parlementen moeten meebeslissen.

Henri Behr (L) en Sunil Oemrawsingh, nabestaanden van slachtoffers van de Decembermoorden in de rechtbank. De aanklager in Suriname heeft de krijgsraad gevraagd te stoppen met de vervolging van president Desi Bouterse en meer dan twintig andere verdachten in het proces over de Decembermoorden.Beeld anp

Het Europees Parlement bestaat uit gekozen volksvertegenwoordigers en de handelsministers zijn ondergeschikt aan hun eigen nationale parlementen: een voorstel in die richting 'een coup' noemen is wat kras. Vermoedelijk had de koppenmaker de absurditeit van het woord ook ingezien, want hij had er aanhalingstekens omheen geplaatst.

Het is een fijn woord, coup. Kort, dramatisch, multi-inzetbaar en ook heel goed bruikbaar voor een bestuursconflict bij de plaatselijke bingovereniging. Niemand die ervan zal opkijken.

Gewaagder is het om het begrip coup te gebruiken wanneer het op zijn plaats is, en wanneer het kwaad griezelig dichtbij komt. Wanneer bijvoorbeeld een zittende president in bijvoorbeeld Suriname zijn macht inzet om een strafproces tegen hem te torpederen. Wanneer hij met een beroep op de 'staatveiligheid' de rechterlijke macht tracht uit te schakelen om zijn eigen machtspositie te bestendigen.

Dat een coup noemen - of een 'coup', als je de ontsnappingsroute van het aanhalingsteken prefereert - is een stuk linker. Voor je het weet staan ze aan je bureau of melden ze zich in je mailbox om je uit te leggen dat van illegale machtsovername geen sprake kan zijn, want de man hééft de macht al. En dat uitschakelen en torpederen belachelijk negatieve woorden zijn voor een proces dat keurig de grondwet volgt - de president beroept zich immers op een grondwetsartikel dat hem de bevoegdheid geeft de openbaar aanklager 'bevelen te geven' - in 'concrete gevallen' en 'in het belang van de staatsveiligheid'.

Dan kun je wel terugzeggen dat het heel wel mogelijk is om langs democratische weg, met behulp van wat machtsmisbruik en een vleugje intimidatie, een dictatuur te vestigen. En dat de president van Suriname bekend staat als seriële couppleger met een imposant trackrecord in het onschadelijk maken van tegenstanders.

Dan antwoorden ze dat ze de koloniale geluiden uit Holland zat zijn.

Dat zijn de apologeten, de mensen die vinden dat het maar eens afgelopen moet zijn met het strafproces voor iets wat zich 34 jaar geleden, - andere eeuw, ander universum - heeft afgespeeld en wat zich al een eeuwigheid voortsleept voor de krijgsraad, dat ze dóór moeten met het land en niet de hele tijd in de achteruitkijkspiegel moeten kijken, want daar komen maar ongelukken van.

Gelukkig zijn er in Suriname nog steeds mensen die zich niet bang laten maken. De militair aanklager liet gisteren weliswaar aan de krijgsraad weten dat hij van de regering het bevel heeft gekregen zijn activiteiten te staken, maar dat hij wel een strafeis heeft voorbereid, hij heeft een requisitoir van 31 kantjes. Kijk maar, hier, zwaaide hij ermee. De rechters kunnen ernaar vragen, ze gaan zich beraden tot 5 augustus. De rechtstaat kan kapot. Maar het is nog niet zover. Nog niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden