Opinie

De rechter gaat geen antwoord geven hoe een hoogbegaafd kind ‘passend’ onderwijs krijgt

Logisch dat ouders met een slim kind voor wie geen school is, wanhopig zijn. Dat los je juridisch niet op. Het is al heel lastig te bepalen wat ‘passend onderwijs’ is, betogen ­Corrieke Buist-Veurink en anderen.

Som voor de deelnemers van de Junior Wiskunde Olympiade, 3011, Amsterdam Beeld anp
Som voor de deelnemers van de Junior Wiskunde Olympiade, 3011, AmsterdamBeeld anp

Onlangs verscheen een opiniestuk van Astrid Ottenheym, directeur van het Samenwerkingsverband (SWV) Passend Onderwijs Noord-Kennemerland (O&D, 19 mei). Ottenheym betoogt dat voor de invoering van de Wet passend onderwijs sprake was van ‘slagboomdiagnostiek’ en diagnosedrift. Na de invoering van de wet zou hiertoe geen noodzaak meer zijn, omdat ook zonder diagnose een passend aanbod kan worden gedaan en daarmee zou inclusief onderwijs de oplossing zijn voor deze problemen. Wanneer hiervan geen sprake blijkt, zou de oorzaak gelegen zijn in het onderwijs zelf.

Schot voor de boeg

Hiermee gaf zij een schot voor de boeg op de rechtszaak die is aangespannen bij het College voor de Rechten van de Mens door ouders van een hoogbegaafd kind dat staat ingeschreven op een van de scholen die bij dit SWV is aangesloten. Deze ouders krijgen juridische ondersteuning van Fleur Terpstra, onderwijsjurist, en ontvingen steunbetuigingen van tal van andere ouders. De ouders baseren hun actie op ‘handelen overeenkomstig hun ouderlijke plicht als wettelijk vertegenwoordiger volgens het Burgerlijk Wetboek’ en doen een beroep op de Wet gelijke behandeling op grond van (sociale) handicap of chronische ziekte, waardoor er sprake is van een bijzondere onderwijsbehoefte.

Duidelijkheid

Katinka Slump, onderwijsjurist, onderbouwt in de Volkskrant (Opinie, 30 mei) de gekozen rechtsgang. De kop erboven: ‘Niet het label, maar de zorgplicht van scholen voor hoogbegaafde kinderen telt.’ Het label ‘handicap’ zou een middel zijn tot die gezochte rechtsbescherming. Het verzoek aan het College is gericht op het verschaffen van duidelijkheid over de zorgplicht van scholen ten opzichte van hoogbegaafde kinderen.

Het onderwerp heeft de gemoederen van degenen die, al dan niet professioneel, zijn betrokken bij de begeleiding van hoogbegaafde kinderen in beweging gebracht. Ook van ons, professionals met expertise in hoogbegaafdheid. Velen van ons hebben schrijnende gevallen in hun praktijk en zijn begaan met deze kinderen, die veel moeilijkheden moeten overwinnen, ook in het schoolse systeem. De wanhoop van ouders is zeer navoelbaar en alleszins begrijpelijk.

Kanttekeningen

Toch zijn er kanttekeningen te plaatsen bij deze zaak. Uiteraard kan het achterwege blijven van een passend onderwijsaanbod bij specifieke omstandigheden als nalatigheid – uiteindelijk – aan een rechterlijke toets worden onderworpen. Maar: is het College voor de Rechten van de Mens daarvoor de geëigende rechterlijke autoriteit? Is deze route dé insteek om een oplossing te vinden?

Stel dat het verzoek wordt gehonoreerd, dan krijgen de hoogbegaafden het stempel ‘handicap’, waardoor de hele groep hoogbegaafden voor het verdere leven is gestigmatiseerd. De focus zou dienen te liggen op de onderwijs- en ondersteuningsbehoeften vanwege de mismatch tussen kind en omgeving.

Erger dan kwaal

Moeten we de oorzaak daarvan dan bij het kind gaan leggen? Uiteraard wordt dat niet beoogd door de ouders en hun raadsvrouw, maar naar onze inschatting is het gekozen middel erger dan de kwaal. Langs ­andere wegen zal gezocht moeten worden naar daadwerkelijke oplossingen voor de problemen waartegen hoogbegaafden in het onderwijssysteem aanlopen.

Daarbij kan de vraag worden ­gesteld of scholen – gezien hun omvangrijke opdracht en de uitdagingen die passend onderwijs met zich meebrengt in grote klassen – überhaupt in staat zijn te differentiëren tot op het niveau van hoogbegaafden. Waarmee tegelijkertijd de vraag opkomt wat het concept ‘passend onderwijs’ exact inhoudt en wat we onder inclusief dienen te verstaan. Op deze vragen gaat het College geen antwoord verschaffen.

Annelie Neuteboom, Femke ­Hovinga, Lenneke Kapitein, Lijnie Reijers, Wanda Glebbeek en ­Corrieke Buist-Veurink zijn professionals in het testen en/of begeleiden van (vermoedelijk) hoogbegaafden.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden