Column Martin Sommer

De profileringsdrang van coalitiepartijen levert alleen teleurstellingen op

Tijdens een Haagse nieuwjaarsborrel hield VVD-minister Wiebes een praatje. Hij veegde op een knappe manier de vloer aan met critici van het Klimaatakkoord, partijgenoot Dijkhoff incluis die hij niet bij naam noemde. Iedereen heeft wat te zeuren, zei Wiebes, over windmolens, over CO2-opslag, over de schandalige kosten van het geheel. Maar een beter plan is er zelden bij.

Hij was niet onder de indruk van het argument dat het Nederlandse aandeel in de werelduitstoot zo bescheiden is, dat de kosten idioot hoog worden als je ze afzet tegen de opwarming die niet doorging. We laten het graag over aan de grote landen om het werk op te knappen, zei hij. Maar als je de VS opknipt in deelstaten, dan kunnen die ook wel zeggen dat ze niets hoeven doen omdat het effect niet meetbaar is. De goede verstaander begreep dat deze voor fractieleider Dijkhoff was en zijn tirade over klimaatdrammers. We gaan het gewoon doen en niet zo overdrijven vrienden, aldus Wiebes.

Ik ben niet de eerste die zich verwondert over partijpolitieke oprispingen die dan weer worden ingeslikt. Dijkhoff haastte zich terug naar het regeerakkoord en ook van de klimaatopstand waarmee CDA-leider Buma dreigde, hebben we weinig meer vernomen. Politicoloog Tom van der Meer gaf in de woensdagkrant de bekende verklaring voor dit gedrag. Het is beter dat coalitiepartijen zich profileren, zei hij. Ze hebben de les geleerd van de PvdA, die helemaal opging in het regeren met de VVD en daar een bijna-doodervaring aan overhield. 

Ze zeggen weleens dat hypocrisie het glijmiddel is van de politiek. Ook in het verhaal van Wiebes rammelde op dat vlak een en ander. Hij betoogde dat Nederland zich niet kan verschuilen achter het minimale verschil dat onze miljardenmaatregelen zullen maken op de wereldopwarming. Een kwestie van verantwoordelijkheid nemen. Laat nou dat onmeetbaar kleine resultaat precies het argument zijn geweest dat de staat, Wiebes dus, gebruikte in het Urgenda-proces. De landsadvocaat had berekend dat de kosten om de door Urgenda geëiste 25 procent minder CO2-uitstoot te halen, in geen verhouding staan tot de opbrengst, namelijk precies 0,000045 graden minder opwarming. Bij de nieuwjaarsborrel was Wiebes zijn eigen standpunt even vergeten.

Het parool van dit kabinet is dat partijen samenwerken en als het uitkomt mogen laten horen dat ze er eigenlijk heel anders over denken. Deze week hadden we daarvan de laatste proeve. Het CDA is tot het inzicht gekomen dat er royaler toegang moet worden geboden aan gewortelde asielkinderen. De druk van de achterban neemt toe, mede vanwege het Armeense gezin dat al maanden in een Haagse kerk verblijft. Het kinderpardon moet ruimer, vindt het CDA. De staatssecretaris moet extra zorgvuldig oordelen en het omstreden meewerkcriterium moet een tegenwerkcriterium worden. De reacties waren voorspelbaar.

De VVD-staatssecretaris zei koeltjes dat hij al reuze zorgvuldig is, en ditmaal was de beurt aan Dijkhoff om zijn CDA-vrienden aan het regeerakkoord te herinneren. Er wordt nu al dagen koortsachtig overlegd maar ik zie niet veel realisme in het CDA-voorstel. Geen enkel idee om het kinderpardon te verruimen, zal een eind maken aan de toestroom van nieuwe gevallen. Tenminste, als we vinden dat niet iedereen die daar aanspraak op maakt, ook hier mag blijven.

Ik kan dat makkelijk laten zien. De schrijnende gevallen van de laatste tijd zijn allemaal Armeniërs: Howick en Lili, het gezin in de Haagse kerk, de mensen die deze week zijn uitgezet. Gezinnen die hier al jaren zijn, en ook na een handvol verloren procedures door roeien en ruiten gaan om niet te hoeven vertrekken. In deze krant stond een portret van zo’n gezin, negen jaar in Nederland, waarvan de moeder zelfmoord overwoog, net als de moeder van Howick en Lili.

Armenië is arm, maar er is geen oorlog en ook geen bijzondere vervolging. Er is weinig verschrikkelijks aan. Integendeel, de Wereldgezondheidsorganisatie heeft vastgesteld dat Armenië bij de topdrie van landen hoort waar kinderen het gelukkigst zijn. Daar moet dan ook de sleutel worden gezocht voor het fanatisme van ouders om per se hier te willen blijven: alles voor de kinderen. Daar gaan kortere procedures echt niet helpen. Ook hulpverleners hebben moeite met Armeense gezinnen die niet terug willen. Het beste willen voor je kinderen is mooi maar kan geen grond zijn voor asiel.  Tenzij je vindt dat elk argument goed genoeg is natuurlijk.

Politieke partijen zoeken profiel om hun kiezers tevreden te stellen. Ze kijken voortdurend over hun schouder: is mijn achterban er nog? Begrijpelijk, aangezien kiezers juist bij de middenpartijen weglopen omdat ze flets en onherkenbaar zijn. Nu werken de coalitiegenoten openlijk met lange tanden samen. Wie opmerkt dat het ontbreekt aan vuur of iets van een gedeeld idee, krijgt als antwoord dat ze in elk geval verantwoordelijkheid hebben genomen. Het land moet immers worden geregeerd.

Dat is waar en tegelijk treurig. Volgens politicoloog Van der Meer werd de PvdA gedecimeerd omdat ze pacteerde met de VVD en het nog lekker vond ook. Nu zetten de coalitiegenoten telkens in op hun eigen stokpaarden, om vervolgens keer op keer hun eigen teleurstellingen te organiseren. Tot die kruik een keertje barst natuurlijk, bijvoorbeeld op deze pardonkwestie. Het ziet er niet naar uit dat het oordeel van de kiezer milder zal zijn. De enige politicologische slotsom die stand houdt, is dat alleen oppositie nog rendeert. En ook dat is treurig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.