Verslaggeverscolumn In Velsen

De portefeuillehouder Milieu in Velsen, de vieste gemeente van Nederland, noemt zichzelf Klein Duimpje

Margriet Oostveen

De portefeuillehouder Milieu in de vieste gemeente van Nederland eet vlees, rijdt een Mercedes ML en heeft thuis twee houtkachels staan: Peter Stam, gemeenteraadslid voor Velsen Lokaal in de gemeente Velsen.

Maar dat Velsen de meest vervuilende gemeente van Nederland is ligt aan staalfabrikant Tata Steel en aan de Nuon-elektriciteitscentrale daarnaast, giganten waarnaast alle moed tot persoonlijke goede voornemens voor het klimaat je hoe dan ook in de schoenen zinkt.

CBS en RIVM brachten de cijfers in september: Velsen heeft de hoogste CO2-uitstoot van Nederland met 198 kilogram per vierkante meter in meetjaar 2016. Geertruidenberg staat met de Amercentrale op twee (125 kilogram). Rotterdam met zijn hele petrochemische industrie op drie (108 kilogram).

Onder zoveel rookwolken de portefeuille Milieu nemen bij de grootste partij van Velsen (zes zetels), dat moet je durven. In die portefeuille zit trouwens ook nog Wonen en Ruimtelijke Ordening. ‘Totaal idioot natuurlijk’, zegt Peter Stam (66). ‘Maar alleen de senioren in de raad hebben nog tijd voor de zwaarste dossiers, dat zie je overal.’

Peter Stam met op de achtergrond Tata Steel.

Hij noemt zichzelf Klein Duimpje. Thuis ligt een lijst met alle partijen waarmee Peter Stam als raadslid ‘te dealen’ heeft wanneer hij weer eens om opheldering vraagt over fijnstof, roet, grof stof en geur.

Bijvoorbeeld als er weer zwarte roetwolken uit de schoorstenen van Tata komen - bij tijden wel zes keer per dag, maar dat mag dus niet. CO2 is niet al te schadelijk voor de gezondheid, roet wel.

Of als grote oranje wolken op het terrein op een zwavelbrand lijken - zoals een dag voor onze afspraak, inwoners sturen elkaar een filmpje door.

Uit het filmpje van de vermeende zwavelbrand vorige week.

Wanneer een vrachtschip acht uur ligt te lossen en permanent gitzwarte roetwolken uitstoot: mag ook niet, kijk, weer een filmpje.

Of als er, nu al twee jaar sinds het koelwater werd geschrapt, vanuit slakverwerker Harsco op het Tata-terrein een wolk grafietdeeltjes neerdaalt in Wijk aan Zee verderop. En schoonmaakploegen van de fabriek weer naar het dorp trekken om het grafiet, een vettige zwarte glitterstof, van speeltoestellen, bankjes, ramen en auto’s te schrobben.

Peter Stam schuift zijn lijst naar me toe, slaat zijn handen voor zijn gezicht en kreunt. De Provincie Noord-Holland gaat over de vergunningen. De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied geeft de vergunningen uit en controleert ze. De Omgevingsdienst IJmond gaat over alle vergunningen behalve die van Tata Steel. Bij de Inspectie Leefomgeving en Transport moet je zijn voor roetuitstoot van schepen. Maar die verwijst weer graag naar de International Maritime Organization - in Londen. En dan heb je nog de GGD ’s van Amsterdam en Kennemerland, die beheren vijf meetstations rond Tata Steel die de uitstoot van fijnstof controleren. ‘De GGD’s rapporteren dat aan de provincie. Maar als je bij de GGD maakt van roetpluimen krijg je alleen te horen dat het gerapporteerd is. En verder niets. Intussen zie je nieuwe roetpluimen.’

De lijst van Peters opponenten.

De Milieutafel (‘de zogenaamde milieutafel’) daar zitten alle partijen inclusief gemeenten bij elkaar ‘maar je hoort er nooit wat van’. De provincie stapelt intussen het ene rapport op het andere, en op papier zijn alle intenties dik in orde, ‘maar als je als raadslidje dan maatregelen vraagt, tegen roetpluimen bijvoorbeeld, dan is men gewoon niet thuis.’

Recht tegenover Tata Steel, met eersterangs zicht op de schoorstenen, woont Dirk Wijdema, een ‘ontstellend betrokken burger’ volgens Peter Stam, die hem en anderen zo overdadig voedt met documentatie van misstanden, dat Peter hem soms afremt, ‘anders luistert straks niemand meer.’ We rijden er in de Mercedes heen. Dirk Vertelt in zijn woonkamer dat hij ooit zelf bij Tata werkte, in de draadfabriek. Wijst door de ruiten: ‘Tot je na je pensioen voor het raam zit en iedere rookwolk ziet die níet netjes uit de schoorsteen komt.’

Wijk aan Zee was vanouds tolerant voor de grote werkgever, maar twee weken geleden haalden zelfs hier kwade bewoners verhaal bij Tata. Ze klaagden volgens de IJmuider Courant over ‘slijmvliezen, hoofdpijn, opgezette keel, hoesten, brandende ogen, minder energie, last van luchtwegen, zere lippen’. Verslaggever Bart Vuijk schreef het allemaal nauwgezet op. Na twee jaar beloofde Tata maatregelen.

In Wijk aan Zee pakt toont bewoonster Lot Schenk, die er verder nogal kalm onder blijft (‘Ik ben hier vrijwillig komen wonen’), toch even een foto met een pikzwarte wolk. ‘Ik liep daar toen te wandelen. Het plakte gewoon op je lijf, dat was heel gek.’

Dirk besluit ieder mailtje aan Peter Stam met dezelfde zin: ‘De gestage druppel holt de steen uit.’ Zegt Peter: ‘Nou, nou, dat zou wel heel wat zijn.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.