Opinie Commentaar

De pensioenleeftijd moet niet worden gekoppeld aan opleiding, maar aan het betalen van premie

Beeld ANP

Differentiatie van de pensioenleeftijd is gerechtvaardigd, al is elke ingreep in het stelsel ingewikkeld.

Lager opgeleiden beginnen gemiddeld eerder met werken dan hoger opgeleiden. Ze doen vaak fysiek zwaar werk en vanwege hun kortere levensverwachting genieten ze minder lang van hun pensioen. Daarom opperen onderzoekers van het demografisch instituut Nidi de mogelijkheid van pensioendifferentiatie: lager opgeleiden zouden eerder AOW krijgen dan hoger opgeleiden.

Uit het oogpunt van rechtvaardigheid moet dit voorstel worden toegejuicht, al is elke ingreep in het pensioenstelsel ingewikkeld. Tegen de denkoefening van het Nidi kunnen allerlei technische en financiële bezwaren worden aangevoerd. In hoeverre kun je rekening houden met verschillen in levensverwachting? Moeten vrouwen later met pensioen omdat ze gemiddeld ouder worden? Is de kortere levensverwachting van lager opgeleiden geen gevolg van een ongezonde levensstijl –  vooral meer roken – waarvoor ze zelf verantwoordelijk zijn? Hebben lager opgeleiden per definitie zwaarder werk dan hoger opgeleiden? Misschien wordt een hbo-verpleegkundige zwaarder belast dan de laagopgeleide beheerder van een fietsenstalling. Voor welk systeem ook wordt gekozen, er zullen altijd grensgevallen en uitzonderingen zijn.

Het zou de voorkeur verdienen de pensioenleeftijd niet te koppelen aan opleiding, maar aan het aantal jaren dat premie betaald is. Dat is een objectieve maatstaf die er in de praktijk toe zou leiden dat de mensen die het vroegst zijn begonnen met werken, en vaak het zwaarste werk doen, het eerst met pensioen kunnen. Ook zou het verschil in genoten pensioenjaren tussen hoger en lager opgeleiden kleiner worden. De technische uitwerking is lastig en de betaalbaarheid van het pensioenstelsel moet uiteraard niet uit het oog worden verloren. Dat neemt niet weg dat differentiatie van de pensioenleeftijd rechtvaardig is.

Sinds de jaren tachtig is een samenleving ontstaan die grote nadruk legt op economische vrijheid en eigen verantwoordelijkheid. De laatste jaren rijst het besef dat hoger opgeleiden meer van deze constellatie hebben geprofiteerd dan lager opgeleiden. Een lagere pensioenleeftijd voor lager opgeleiden zou bijdragen aan een zeker herstel van de balans tussen hoger en lager opgeleiden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden