ColumnSheila Sitalsing

De oude bestuurscultuur woekert als netelroos

null Beeld

Een tijdlang was het op het Binnenhof ‘macht en tegenmacht’ voor en ‘nieuwe bestuurscultuur’ na, en toen ze vonden dat ze dit vaak genoeg hadden gezegd, gingen Rutte en Hoekstra en Kaag en de rest gewoon weer over tot het aloude niet met haar en niet zonder hem.

Paar weken eerbiedig knikken tegen Tjeenk Willink. Op gezette tijden eraan herinneren dat het kabinet al begin dit jaar bij het voortijdige aftreden vanwege het toeslagenschandaal heeft opgeschreven dat alles nieuw zal worden, dankzij revolutionaire voornemens als ‘signalen van onderaf serieus nemen’, ‘openheid is de standaard’ en ‘meer menselijke maat’. Aandachtspunt nieuwe bestuurscultuur afgekaart.

Opdat we niet vergeten dat de oude bestuurscultuur ondertussen woekert als chronische netelroos, leggen de mannen die namens Trouw en RTL onverstoorbaar doorgaan met de beerput leegscheppen af en toe een nieuwe lading prut op de stoep van het Torentje neer. Deze keer groeven ze informatie op over topambtenaren die mogelijk hebben gelogen tijdens hun verhoor voor de parlementaire commissie die het toeslagenschandaal onderzocht. Een belangrijk memo waarin een juriste bij de dienst Toeslagen jaren geleden al haar superieuren waarschuwde dat de overheid onrechtmatig handelde tegenover vele duizenden zomaar-gezinnen, en waarin ze stelde dat die mensen direct schadeloos moeten worden gesteld, is verdonkeremaand. Er is niks mee gebeurd.

Topambtenaren kenden het memo, aldus het bericht uit de beerput. Ze waren erbij toen het werd besproken, eentje heeft het gelezen, een ander gaf opdracht uit te zoeken waarom het eerder was genegeerd. Iemand opperde het stuk niet te archiveren bij de door het publiek opvraagbare stukken. Want je hoeft niet álles ‘op te rakelen’. De staatssecretaris zou er maar last mee kunnen krijgen, want stel dat Tweede Kamer vervelende vragen zou gaan stellen over wie er wanneer wat van wist.

Hoe oude bestuurscultuur wil je het hebben?

Toen voornoemde hoge ambtenaren eind vorig jaar voor de parlementaire ondervragingscommissie onder ede vragen over dit memo (kort daarvoor was het opgedoken) moesten beantwoorden, wisten ze van niets. Ze konden zich niks herinneren. Ze hadden het nooit gezien.

Er was in die dagen hier en daar enige discussie in hoge-ambtenarenkring of de collega’s niet veel te hard werden aangepakt door ‘het tribunaal’ van Kamerleden. Of het wel pas gaf om al die nette hardwerkende dienaren van het publieke belang, die altijd in de schaduw van de politiek verantwoordelijken verkeren, publiekelijk op het hakblok te leggen. Live op televisie, de hele natie kon meekijken. Een paar moesten ervan huilen, ook live op televisie. Nu, de opgravingsresten uit de beerput overziend, weet je: dat had nog een graadje harder gemogen.

Het duurde even voordat het verantwoordelijke ministerie van Financiën, enigszins onvolledig, kon reageren op het jongste bericht uit de beerput. Een aantal partijen in de Tweede Kamer wil ‘onmiddellijk’ opheldering. Het ministerie wil kalmpjes een extern onderzoek door PwC afwachten.

Aan nieuwe bestuurscultuur doen: heel erg moeilijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden