Opinie

De opvang kan zonder extra kosten veel beter

Het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers kan vrij eenvoudig het leven voor vluchtelingen verbeteren.

null Beeld Harry Cock
Beeld Harry Cock

Er is dagelijks een hongerstaking, zelfverminking of zelfmoordpoging in opvangcentra voor vluchtelingen, blijkt uit cijfers die afgelopen weekend bekend zijn geworden. Veel asielzoekers in grootschalige noodopvanglocaties zijn wanhopig en daardoor soms ook agressief.

Waarom zijn vluchtelingen zo wanhopig in de grootschalige noodopvang? De onzekerheid over het lot van familie, de lange procedures, het verlies van menselijkheid en het gebrek aan medische zorg, activiteiten en contact met de buitenwereld maken veel vluchtelingen depressief. En dat uit zich in neerslachtigheid, slaapproblemen, suïcidaliteit en agressiviteit.

Hun trauma's en inactiviteit worden hierdoor vergroot en dat zal integratie later bemoeilijken. Daarnaast leidt gebrek aan kennis over Nederlandse mores tot onderlinge spanningen en ongewenste uitingen buiten de opvang. Met enkele kleine veranderingen zouden zoveel problemen voorkomen kunnen worden.

Simone Kennedy is fractievoorzitter ChristenUnie Amersfoort. Beeld -
Simone Kennedy is fractievoorzitter ChristenUnie Amersfoort.Beeld -

De ene COA-noodopvang is beter dan de andere. De grootste problemen zie je in grootschalige opvang (vaak hallen of voormalige gevangenissen), waar magnetronmaaltijden worden geserveerd en weinig bezoekers komen. In grote hallen moet je kamers delen met zes tot twaalf personen en heb je continu overlast van anderen door gebrek aan plafonds.

In gevangenissen is de gevangeniscultuur niet altijd verdwenen. Voormalige bewakers die nu aan de slag zijn als COA-woonbegeleiders hebben niet altijd het talent om te glimlachen. In grootschalige opvang is iedereen gelijk en krijgen vluchtelingen geen eigen gezicht; de meeste aandacht van medewerkers gaat uit naar het beheersen van groepsprocessen.

De magnetronmaaltijden zijn ook een probleem. Want als je een magnetron krijgt en geen keuken, krijg je ook geen zakgeld. En zonder zakgeld wil je de gevangenis niet meer uit, omdat je geen vrijheid hebt om iets te besteden en bang bent dat Nederlanders je zien als bedelaars. De magnetronmaaltijden zijn smakeloos en worden individueel genuttigd. Vluchtelingen missen het kopen van ingrediënten, het koken en het gezamenlijke eten. Ze bereiden nog liever koude maaltijden zonder keuken, als ze maar wat geld en keuzevrijheid kunnen krijgen. Voor de helft van het geld dat nu aan magnetronmaaltijden wordt besteed, kunnen ze al hun eigen eten regelen.

Tenslotte zijn er nauwelijks activiteiten en komt er weinig bezoek. Officiële COA-vrijwilligers mogen volgens de gedragsregels geen persoonlijke contacten onderhouden met vluchtelingen. En COA heeft ook geen geld voor taallessen in de noodopvang. Maar bezoekers mogen alleen binnenkomen als ze al van tevoren een afspraak hebben gemaakt met een vluchteling. Juist bezoekers kunnen vluchtelingen menswaardigheid geven, die ze missen in de COA-noodopvang, waar ze het gevoel hebben dat ze niets te zeggen hebben over hun leven.

Ze worden willoos in bussen gestopt en vervoerd naar andere locaties, ze mogen niet kiezen wat ze willen eten, ze hebben geen zakgeld en er is geen geld of tijd voor activiteiten. Niks anders te doen dan doelloos op bed te liggen en je steeds meer zorgen te maken over je toekomst, je familie in oorlogsgebieden en negatief nieuws. Maar bezoekers kunnen persoonlijke relaties opbouwen, moed inspreken, activeren en helpen bij het oplossen van kleine problemen. Zij kunnen taallessen en activiteiten opzetten waardoor vluchtelingen weer iets hebben om naar uit te kijken.

Vluchtelingen komen uit oorlogsgebieden en zijn blij en dankbaar om veilig in Nederland te zijn. Maar na binnenkomst worden ze allemaal bij elkaar gestopt in de opvang. Er wordt hen niet geleerd hoe ze verdraagzaam moeten zijn. Ze weten niet hoe om te gaan met de vrijheid die ze in Nederland hebben. Geloofsvrijheid en seksuele geaardheid zijn heikele punten.

En ook buiten de opvang kunnen ze weerstand oproepen als ze afval op straat gooien of verkeersregels overtreden. Vrijwilligers en vluchtelingen kunnen samen focusgroepen vormen in elke COA-instelling, om Nederlandse waarden en normen te leren.

Veel problemen en wanhoopsdaden kunnen worden voorkomen door betere informatievoorziening, door magnetrons te vervangen door gezamenlijke keukens, magnetronmaaltijden door een beetje zakgeld, door bezoekers uit te nodigen langs te komen en door focusgroepen te vormen om Nederlandse waarden en normen te leren. Dat hoeft geen extra geld te kosten en bespaart veel integratieproblemen later.

Met medewerking van: Mohamad Alniema (COA-opvang Doetinchem), Zaher Nabhan (COA-opvang Zeist), Aous Marchan (COA-opvang Alphen aan den Rijn).

Simone Kennedy is fractievoorzitter ChristenUnie Amersfoort.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden