OpinieTv-recensie

De opening van de Noord-Zuidlijn was op tv een ongemakkelijk Amsterdams feestje

null Beeld

De deuren schoven dicht en de metro begon te rijden. Het was een wonder, of in elk geval een bijzonder moment, en dus was de Nederlandse Omroep Stichting (NOS) zaterdagochtend live bij de opening van deze vervoerslijn in de hoofdstad. Dionne Stax liep door de coupé en klampte iedereen aan die er belangrijk uitzag. ‘Wat brengt u hier vandaag?’

Het was sowieso al een tikje ongemakkelijk, dit rechtstreeks uitgezonden Amsterdamse feestje op NPO 1. Natúúrlijk, het had ook allemaal te lang geduurd en de kosten waren iets hoger uitgevallen. Maar ‘we moeten er nou ook weer geen gereformeerde bruiloft van maken’, zei tunnelboorder Paul Janssen. ‘Je denkt dat je naar een feestje gaat en er wordt hel en verdoemenis over je uit gesproken. Nee, vandaag vieren we feest.’

En bij een feest hoort in 2018 ook een roast. Comedian Martijn Koning mocht de Noord/Zuidijn liefdevol affikken. ‘Hoe heeft het zo uit de hand kunnen lopen? Ik ben geen expert, net als veel mensen die bij dit project betrokken waren.’ Op de tribune zag hij bouwers met ‘tranen’ in de ogen. ‘Jullie hadden natuurlijk nooit gedacht dat jullie ooit aanwezig zouden zijn bij de opening.’

Terwijl vuurwerk de lucht invloog en paukenslagen klonken, mochten acht Amsterdammers – voor elke metrohalte één – ceremonieel inchecken. Een paar minuten later kwam het gezelschap aan op de eindhalte. ‘Station Noord, laat je horen!’, spoorde een mc het publiek aan. De deuren openden zich en Dionne Stax bereikte eindelijk het einde van de lijn én van de live-verbinding.

Zondagavond op NPO 2 konden liefhebbers zich nóg anderhalf uur onderdompelen in een stuk Amsterdams grondgebied, in de documentaire Het Nieuwe Artis (KRO-NCRV). Ook daar werd een feestje gevierd met soms ongemakkelijke kantjes. De geboorte van een olifantje bleek tekenend voor de vernieuwing die de dierentuin doormaakt.

Belangrijkste omslag: de ontmenselijking van de dieren. Dus geen baby zeggen maar kalf, geen dame maar koe en liefst geen namen aan de dieren geven. De olifanten krijgen wél een naam, ook omdat ze daarop reageren. Het kalfje werd Sanuk genoemd, Thais voor gezelligheid. Dat die naam wel weer heel erg vanuit de mens was bedacht, bleef onvermeld.

De cultuurverandering binnen Artis deed denken aan de cultuuroorlogen in het land. Er werden discussies gevoerd over diversiteit (er moet meer oog komen voor kleine dieren, zei een adviseur) en de taal wordt aangepast aan moderne denkbeelden: het dier voorop. ‘Ik maak nu iets’, zei de landschapsarchitect die het nieuwe olifantenverblijf ontwierp. ‘Maar zij gaan het toch weer naar hun slurf zetten.’

Terugkerend thema waren de illusies die de dierentuin de mensen voorschotelt. Tja, de mensen, een vreemde diersoort. Ze ‘lopen overal, zijn nauwelijks opgeleid en denken dat ze koningen zijn’, zei directeur Haig Balian (die inmiddels is opgevolgd). ‘Ze hebben geen enkel idee van de natuur.’ En ze worden graag voor de gek gehouden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden