column peter giesen

De open samenleving wordt niet alleen bedreigd door radicale islamieten, maar ook door witte racisten

In de Verenigde Staten kan het levensgevaarlijk zijn een ‘on-Amerikaanse’ plant als knoflook te eten. Vorige week schoot de 19-jarige Santino William Legan drie mensen dood op een knoflookfestival. Blijkens zijn Instagramaccount was hij geïnspireerd door het racistische boek Might is Right uit 1896, populair bij hedendaagse neonazi’s. Bij verwrongen geesten kan de lectuur van zulke boeken ertoe leiden dat zij het doodschieten van een 6-jarig jongetje zien als een daad van zelfverdediging namens het blanke ras.

Zaterdag vermoordde de 21-jarige Patrick Crusius twintig mensen in een supermarkt in El Paso. De slachtoffers viel volgens Crusius maar een ding te verwijten: ze waren latino. Volgens een waarschijnlijk door hem geschreven manifest op internet wilde hij de ‘invasie’ van latino’s in de Verenigde Staten stoppen.

Toen ik nog correspondent in Frankrijk was, stemden jonge moslimterroristen me bitter. Snotneuzen uit de banlieue die aan hun onbeduidende leven meenden te kunnen ontsnappen door over leven en dood te kunnen beschikken. Helaas brengt ‘onze joods-christelijke beschaving’ evenzeer zulke stumpers voort, bleke jongens die met hun almachtsfantasieën de levens van onschuldige mensen verwoesten. El Paso laat ook zien hoe betrekkelijk de rol van de islam voor racisten is. De slachtoffers waren, in elk geval van oorsprong, katholiek. Tot zover de ‘joods-christelijke beschaving’.

Op Twitter zullen mensen wel voorrekenen dat moslims nog altijd veel meer slachtoffers hebben gemaakt, maar daar gaat het helemaal niet om. Het is belangrijk om onder ogen te zien dat de open samenleving niet alleen wordt bedreigd door radicale islamieten, maar ook door witte racisten die evenzeer zijn bevangen door een identitaire koorts.

Veel witte Amerikanen hebben moeite met de sterk toegenomen diversiteit van hun land. In 1950 bestond amper 10 procent van de Amerikaanse bevolking uit niet-witten, in 2014 was dat 38 procent en volgens het US Census Bureau zullen de niet-witten rond 2044 in de meerderheid zijn.

Existentiële angst verklaart een groot deel van de steun voor president Trump, die op zijn beurt angst en racisme aanwakkert door Midden-Amerikaanse immigranten als dieven, verkrachters en moordenaars af te schilderen. Trump is niet rechtstreeks verantwoordelijk voor het bloedbad in El Paso en lang niet al zijn kiezers zijn racisten. Maar de illusie dat een terugkeer naar het ‘echte’, witte Amerika mogelijk is, kan extremisten tot gewelddaden brengen.  

Amerika had altijd zijn frontier, zijn grens die steeds maar weer verlegd werd, schrijft historicus Greg Grandin in zijn recente boek The End of the Myth: from Frontier to Border. Eerst werd het Wilde Westen veroverd, toen de rest van de wereld, toen zelfs de ruimte. De frontier was een dubbelzinnig project: vaak verdedigde Amerika op bloedige wijze zijn eigen belang, onder het mom van de verbreiding van vrijheid en democratie. Zie Vietnam en Irak.

Maar onder Donald Trump zou je bijna heimwee krijgen naar het oude Amerika. De frontier is verdwenen. America First! Maar als je geen grenzen meer verlegt, ga je muren bouwen, aldus Grandin. Je trekt je terug en je verdedigt wat je hebt. Daardoor wordt ook het geweld naar binnen gericht. Amerika verslindt zichzelf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden