Ombudsman diversiteit

De ombudsman over de ‘witte krant’(2)

Is de krant divers genoeg? Lezers reageerden bij tientallen op de vraag. Over aannames en misverstanden rond een polariserend thema. 

Jean Pierre Geelen, Ombudsman van de Volkskrant Beeld de Volkskrant

Is de krant ‘te wit’? De vraag stellen was hem laten beantwoorden, vorige week op deze plek. Vele tientallen ­lezersreacties volgden, van totaal uiteenlopende aard. Markant verschil: Twitter blonk uit in polariserende ­reacties van anonieme trollen, via de mail kwamen vrijwel louter zinnige en inhoudelijke reacties binnen.

Het thema viel natuurlijk uiteen in twee onder­delen: de diversiteit op de redactie (volgens opgave van de hoofdredactie zijn acht redacteuren in vaste dienst van niet-westerse afkomst, 4,4 procent van het geheel), en de diversiteit in de berichtgeving.

Moet de redactie een (exacte) afspiegeling van de samenleving zijn? Dat lijkt me geen ijzeren wet, maar de verhoudingen moeten wel zo zijn dat de krant oog heeft voor alle invalshoeken en perspectieven van het nieuws en het leven. Goed dus dat zich enkele jonge journalisten van andersoortige afkomst aandienden voor een stageplek. Hun meldingen zijn doorgegeven aan de stagecoördinator, evenals de aangeboden hulp bij het zoeken.

Etniciteit lijkt niet de grootste zorg van de lezer: ‘Kijk dan ook naar de verhouding man-vrouw, links-rechts en provincie versus grachtengordel.’

Vertoont de krant blinde vlekken? Lezers hebben wel kritiek, maar een te weinig diverse berichtgeving werd nauwelijks gemeld (wat niet wil zeggen dat er geen probleem kan zijn). Er waren er zelfs die vinden dat de krant juist te vaak bericht over onderwerpen rond integratie en de multiculturele samenleving.

De toon wordt wel gehekeld: ‘Ik kan me niet herinneren de laatste jaren één positief verhaal over islam, moslims te hebben gelezen in de krant’, schreef een lezer. ‘De New York Times en The Guardian hadden een mooi verhaal over hoe voetballer Salah bij Liverpool begrip onder de fans kweekt voor zijn geloof, en waarom hij bidt na een doelpunt.’

Hoe de twee hoofdthema’s van ‘de witte krant’ in elkaar grijpen, bleek uit de reactie van een collega, een van de interessantste bijdragen. Aanleiding waren mijn woorden over het automatisme waarmee journalisten van niet-westerse afkomst soms op onderwerpen worden gezet als diversiteit, discriminatie en radicalisering. ‘Je kunt zelfs betogen dat leden van een groep de minst geschikten zijn om verslag te doen van hun eigen wereld – tegenover hun kennis dreigt gebrek aan verwondering en nieuwsgierigheid van de buitenstaander’, had ik geschreven. Precies waarom een correspondent na zo’n vijf, zes jaar geacht wordt ‘zijn/haar’ post weer te verlaten.

‘Verwondering en nieuwsgierigheid te over’, schreef de collega. ‘Zelden voel ik mij zo’n buitenstaander als wanneer ik over mijn ‘eigen wereld’ schrijf.’ De collega schrijft niet over zaken ‘omdat ik denk dat ik door mijn afkomst beter geïnformeerd ben dan anderen. Ik schrijf erover omdat ik de maatschappelijke relevantie ervan inzie en benieuwd ben naar hoe het in elkaar steekt.’

De dagelijkse praktijk pakt daarbij ook nog eens anders uit: ‘Het is helemaal niet zo zeker dat je achtergrond je ook maar enig voordeel zal opleveren’, was het commentaar. Het idee dat bijvoorbeeld een Marokkaanse journalist makkelijker toegang zou krijgen tot Marokkaans-Nederlandse jongeren, is ­helemaal niet zo vanzelfsprekend. Sterker: op reportage bleek de Nederlandse fotograaf sneller een klik met hen te krijgen. ‘Raad eens wie overal de deur in het gezicht kreeg dichtgesmeten? Precies. Ik.’

Afgelopen week verspreidde de Volkskrant een bericht via Twitter over Roseanne Barr, de Amerikaanse actrice die op Twitter een Afro-Amerikaanse oud-adviseur van Obama had vergeleken met een aap. De Volkskrant sprak van een ‘tweet die door veel mensen racistisch wordt gevonden’. Dat was wel erg terughoudend, en in elk geval heel onhandig geformuleerd – er klonk dan ook kritiek, op Twitter uiteraard. De tweet werd verwijderd, op de site werd onomwonden gesproken over ‘een racistische tweet’.

Een diversere redactie zou hier alerter op zijn geweest, meende een lezer. Dat is de vraag: de praktijk achter dit ongelukje stak weer veel prozaïscher in elkaar dan sommigen (op sociale media) vermoedden, zo leert navraag. De pijn begon bij het ANP, waar de kop vandaan kwam. De tweet stond een nacht lang klaar voor de ochtend, toen de webredactie zag dat die kop anders moest. Door een fout is toch de oude tweet verstuurd. In principe verwijdert de krant geen gepubliceerde tweets, dit keer gebeurde ook dat per ongeluk (en liet de redactie dat graag zo).

‘Overigens heeft de tekst van Roseanne in de kop steeds ‘racistisch’ geheten’, zegt de chef Digitaal. ‘Dus met vermeende schroom om dat te benoemen heeft het niets te maken gehad. Wel met gehaast kopij overnemen van een persbureau bij onderbemanning.’

Post van een lezer

Verdacht van liefde

Kan iemand mij uitleggen waarom je naam initialen krijgt als je een moord pleegt, maar je bij een dubieuze liefdesrelatie bij het OM met naam en toenaam in de krant staat? Wat is de meerwaarde voor de lezer?

@MichelvanBaal, Twitter

Het OM noemde in een persbericht zelf de ­namen van twee hoofdofficieren van justitie die een liefdesrelatie bleken te hebben. Maar dat is geen excuus. Opmerkelijk blijft het dat de krant blijft schrijven over de veroordeelde Fortuyn-moordenaar ‘Volkert van der G.’, maar hier – een liefdesrelatie is geen misdrijf, maar wel aanleiding tot onderzoek bij het OM – de namen voluit gemeld werden. De verslaggever beroept zich op andere media die het eerder deden, maar ook dat is geen deugdelijke argumentatie voor eigen handelen. Bij nader inzien had ze de namen toch niet moeten vermelden, zegt de verslaggever.   

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.