Column

De nieuwe VVD is chique met onverwoestbaar humeur

Hoe Ard van der Steur gestalte geeft aan het VVD'er-zijn.

Ard van der Steur, minister van Veiligheid en JustitieBeeld anp

'Zeer verrast' was hij toen hij in 2006 op de kandidatenlijst voor de Tweede Kamer kwam en toch nog zo'n tweehonderd mensen de moeite namen op hem te stemmen. 'Grote verrassing' opnieuw toen hij zich in 2010 op het Binnenhof terugvond als Kamerlid. Bij het ministerschap van hetzelfde laken een pak. 'Enorme verrassing' dat hij voor deze 'stevige klus' gevraagd werd.

Zo valt Ard van der Steur van de ene verbazing in de andere. Dit hoogstwaarschijnlijk weer tot verbazing van zijn omgeving. Want Van der Steur is in de wieg gelegd om minister te worden. VVD-minister, om preciezer te zijn. Dat was duidelijk vanaf de middelbare school, waar hij aantrad in pak, koffer met VVD-stickers in de hand. Wat had hij anders moeten worden? Voor de Haarlemse maatkleermakerij, al sedert 1789 in de familie, voelde hij niets. De advocatuur passioneerde hem minder dan de politiek.

Wist u dat hij wel zeventig oranje stropdassen in de kast heeft hangen? Bij zijn eerste schreden in de politiek, verkiezingen voor de gemeenteraad van Warmond, figureerde hij met oranje das op de affiches. Uit angst zonder das niet herkend te worden, heeft hij zijn stijl sindsdien niet gewijzigd. Altijd oranje, met soms een blauw patroon - wel zo handig als je kleurenblind bent.

'Ik draag ze met plezier', zegt Van der Steur tegen zijn gehoor, dat zich heeft verzameld in Ton's Muziekcafé in Rijswijk-dorp. Donderdag onbeperkt spareribs, zaterdag Halloween, zondag saté en eenmaal per maand politiek café van de plaatselijke VVD. Al zo'n dertig jaar lang, vertelt uitbater Ton. Aboutaleb is geweest, Hirsi Ali, Opstelten, Zijlstra, Blok. Volgende maand komt Jorritsma.

Dienbladen gaan rond. De sfeer is los: ondernemers, middenstanders, raadsleden van diverse snit, een enkele varensgezel - mensen die het leven opgewekt tegemoet treden. Een gemoedstoestand die onlosmakelijk met Van der Steur verbonden is. Zoals het VVD'er-zijn zich ooit samenbalde in Hans Wiegel, later in Erica Terpstra en Ivo Opstelten, zo kan Ard van der Steur zomaar uitgroeien tot de volgende incarnatie van rechts-liberaal Nederland. Een levenshouding die zich uit in details: chique losheid, hang naar decorum, balans tussen amicaliteit en distantie, taalgebruik en dictie ergens halverwege archaïsch en tijdloos. En bovenal: een onverwoestbaar humeur.

Voordat Van der Steur zich tot volgende dalai lama van de VVD ontpopt, moet er nog wel wat gebeuren. Het eerste half jaar als minister was verre van vlekkeloos. Van der Steur leek zich soms geen rekenschap te geven van het gewicht dat zijn woorden als minister hebben. De charmante wijze waarop hij vervolgens door het stof ging, was overigens nuttig oefenmateriaal geweest voor collega Wilma Mansveld.

Ard van der Steur tijdens vragenuurtje in de Tweede Kamer over foto-affaire Volkert van der G.Beeld anp

Dergelijke heikele onderwerpen worden in Rijswijk hooguit even aangestipt. Het overhaaste aftreden van het hoofd voorlichting van zijn ministerie komt niet ter sprake. Over de onverwacht terugtredende politiechef Bouman is Van der Steur diplomatiek ('moedig en wijs besluit'). Voor de vluchtelingenkwestie verwijst hij naar collega Dijkhoff ('Ik heb geleerd niet buiten de eigen portefeuille te spreken'). Op het bedreigen van Rijswijkse raadsleden die voorstander zijn van een azc reageert hij formeel ('zo ga je niet met bestuurders om').

Uitdaging. Dat woord lijkt hem vanavond in de mond bestorven. Geen term die je van een voormalig debatkampioen verwacht. Wat aangeeft dat de overstap van de Kamer naar het landsbestuur ook voor hem groot is.

Als de verslaggever ook een vraag mag stellen, en informeert waarom hij ooit voor de VVD koos, reageert de minister haast onthutst: 'Van welke partij zou ik dan lid moeten zijn?' Met een enthousiast verhaal over de enige partij die mensen aanspreekt op hun verantwoordelijkheid, krijgt hij het Muziekcafé aan zijn voeten.

Minister Van der Steur samen met staatssecretaris DijkhoffBeeld anp

De varensgezel, vaste gast bij Ton's Muziekcafé, krijgt de laatste vraag. Ken je Hollands Glorie, wil hij weten. Jazeker, zegt Van der Steur en begint over Jan de Hartog, en over hoe wonderlijk het is dat zo'n boek tijdens de oorlog kon verschijnen. Ineens herken je weer de oerliberaal. Die in zijn vaders antiquariaat zijn ogen goed de kost gaf. En met iedereen uit de voeten kan.

Tijd voor een biertje. Van der Steur mag zelf tappen, voor het fotomoment. Dat andere fotomoment, met Volkert van der G., bleef in Rijswijk onaangeroerd. Bij het Kamerdebat daarover trad Van der Steur met blauwe das aan. Ook dat was gevoel voor decorum.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden