ColumnSheila Sitalsing

De ‘nieuwe bestuurscultuur’ waar je nu zoveel over hoort, is geen modegril, maar noodzaak

null Beeld

Voor alle mensen die moe worden van alle opwinding op het Binnenhof, en die vragen of het geëmmer over wie wat wanneer wist kan stoppen, en of we kunnen ophouden over notulen (notúlen) en over fysiek al dan niet in Niger (Nizjèr) zijn, want we hebben een pandemie en problemen, dus ga in godsnaam ‘krachtig regeren’: dat gaat niet. Want het één heeft alles te maken met het ander.

Er loopt een rechte lijn tussen enerzijds een regering en parlement die grossieren in politiek handjeklap, tegenspraak buiten de orde verklaren en fouten niet toegeven maar toedekken, en anderzijds burgers die verdwalen in ondoorgrondelijke, onlogische en onrechtvaardige wetten en regels en die ‘njet’ te horen krijgen als ze bij een overheidsloket aankloppen voor assistentie. Het tegengestelde van ‘krachtig regeren’, zeg maar.

‘Pieter Omtzigt functie elders’ en het mangelen van tienduizenden onschuldige burgers die een beroep deden op een overheidsregeling voor de kinderopvang: symptomen van hetzelfde. Het begint met niet willen toegeven dat er vanwege een immense hunkering naar politiek overleven fouten zijn gemaakt en bizarre wetten zijn bedacht waar uitvoerende instanties niet mee uit de voeten kunnen. Het eindigt ermee dat hierdoor iemand die een persoonsgebonden budget aanvraagt, of een nieuw rijbewijs nodig heeft, of arbeidsgehandicapt is, of gewoon verdomme fatsoenlijk behandeld wil worden door zijn eigen overheid, gillend gek wordt. Of erger. Als toegift gaan de politiek verantwoordelijken liegen over toedracht en gevolgen. En wanneer een volksvertegenwoordiger ze daarop aanspreekt, moet hij gesensibiliseerd worden.

Trappen veeg je schoon vanaf de bovenste trede, en ook een aanvang maken met ‘krachtig regeren’ begint met schoonmaak aan de top.

De ‘nieuwe bestuurscultuur’ waar je nu zoveel over hoort, is geen modegril, maar noodzaak. Herman Tjeenk Willink hamert er al decennia op. Zijn poging om aan te sturen op een dun regeerakkoord op hoofdlijnen vloeit hieruit voort: hoe dunner het regeerakkoord, hoe kleiner de kans dat coalitieafspraken worden dichtgesmeerd met compromissen die in de Haagse binnenwereld volslagen logisch zijn, maar in de barre praktijk onuitvoerbaar zijn, tot onrechtmatigheden leiden en resulteren in ongelukken met gewone mensen.

Mark Rutte, die overlevingskunst als levensvervulling heeft, voelde al snel dat het menens is. Zo kon het komen dat hij het licht zag, na tien jaar regeren met telefoonboekdikke regeerakkoorden en met keurig gedresseerde coalitiepartijen die elke neiging tot tegenmacht proberen te smoren. Plots zei hij zéér in de ban te zijn van dingen als tegenmacht en dualisme en transparantie; hij repte van ‘radicale ideeën’.

Hopelijk gaat een van die ‘radicale ideeën’ over de manier waarop de overheid burgers met een uitkering behandelt. Dat doet de overheid niet best, en ook dat is een gevolg van de gewraakte bestuurscultuur die ondoordacht beleid en slechte controle daarop combineert met wantrouwen tegen mensen. Waar dat toe leidt, konden we vrijdag lezen in de Volkskrant.

Tom Kreling en Mark Misérus lichtten voor de krant het Inlichtingenbureau door: een stichting die allerhande informatie verzamelt over nietsvermoedende burgers, en daaruit vermoedens van uitkeringsfraude destilleert. Ook hier: slecht beleid. De juridische status van het bureau is vaag waardoor democratische controle niet mogelijk is, de inbreuken op de privacy gaan ver, en door de bezuinigingen op de rechtsbijstand (hallo, Sander Dekker) kunnen burgers die in de problemen zijn geraakt hun recht niet halen.

Het is wachten op het volgende bestuurlijke ongeluk. Tenzij er écht iets verandert in Den Haag.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden