CommentaarArnout Brouwers

De Navo moet zich niet langer laten ringeloren door Erdogans cynische machtsspelletjes

. Beeld AFP
.Beeld AFP

De westerse terughoudendheid jegens Turkije was lang begrijpelijk, maar nu dreigen deze zachte heelmeesters wel heel erg stinkende wonden te maken.

Arnout Brouwers

Er zit een vast patroon in de uitspraken van de Turkse president Erdogan over een Zweeds lidmaatschap van de Navo. Hoewel hij in juli vorig jaar een van de dertig Navo-leiders was die in Madrid Zweden en Finland uitnodigden toe te treden tot de Navo, werpt hij sindsdien steeds nieuwe blokkades op – vooral tegen Zweedse toetreding.

In Madrid maakten Turkije, Zweden en Finland aparte afspraken over het opheffen van wapenembargo’s, over samenwerking inzake terrorismebestrijding, en het staken van steun aan de Koerden in Noord-Syrië. Aan die voorwaarden hebben Finland en Zweden voldaan binnen de marges van wat binnen rechtsstaten geoorloofd is. Erdogans eis dat Zweden ‘tientallen terroristen’ het land uitzet die in werkelijkheid vluchtelingen zijn, vindt dus terecht in Stockholm geen gehoor.

Binnen het bondgenootschap bestaan weinig illusies over Erdogans cynische machtsspelletjes. Hij maakt stampei over de vermeende islamofobie van West-Europese landen (waaronder Nederland) om, terwijl de inflatie in Turkije beweegt tussen de 65 en de 85 procent, zijn kansen op herverkiezing op 14 mei op te krikken – een doel waarvoor hij trouwens ook ondemocratische instrumenten inzet. De verbranding van de koran in Stockholm was in deze context een schot voor open doel.

De afgelopen weken lieten de Verenigde Staten, de Europese bondgenoten en Zweden en Finland weten genoeg te hebben van de Turkse vertragingstactiek. Maar de bondgenoten zien weinig opties om er tegen op te treden. Hoewel Turkije onder Erdogan de buitenlandse militaire avonturen opvoert, net als de binnenlandse repressie, en hoewel hij een Russisch luchtafweersysteem kocht en de Turkse democratie steeds meer in gevaar brengt, vinden ze uiteindelijk nog steeds dat een Turkije binnen de Navo een betere optie is dan een ontketende Erdogan buiten de Navo. Al voorkwam het Amerikaanse Congres wel de verkoop van F-35’s en voorlopig ook F-16’s aan Erdogan.

Dat zegt iets over het grote strategische belang dat de bondgenoten, Amerika voorop, Turkije toedichten als beheerder van de toegang tot de Zwarte Zee, als bufferstaat naar het Midden-Oosten, als macht die inzake Oekraïne-diplomatie bewees van nut te kunnen zijn.

Omdat de inschatting is dat ook openlijke westerse kritiek op Erdogan nu zijn herverkiezing alleen maar kan helpen, verbijten de westerse bondgenoten zich in stilte. Dinsdag speculeerde de Finse minister van Buitenlandse Zaken openlijk – en voor het eerst – over een Finse toetreding die eerder zou kunnen komen dan de Zweedse. Of het handig is Zweden nu nog verder te isoleren, is zeer de vraag. Beter is, zoals Navo-chef Stoltenberg doet, te benadrukken hoe dicht beide landen nu al bij de Navo staan en dat het ‘ondenkbaar’ is dat er een dreiging komt tegen deze landen ‘zonder dat de Navo reageert’.

De westerse terughoudendheid jegens Turkije was lang begrijpelijk, maar nu dreigen deze zachte heelmeesters wel heel erg stinkende wonden te maken. Turkije drijft – wat democratisch gehalte en buitenlands beleid betreft – steeds verder af van zijn Navo-bondgenoten. Rusland voert oorlog in Europa. Hoog tijd dat bondgenoten zich openlijk harder gaan maken – voor snelle Zweedse en Finse toetreding, en voor het behoud van de Turkse democratie.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden