De natuur moet haar werk kunnen doen

Max Pam

Omdat het rapport van de Externe Begeleidingscommissie beheer Oostvaardersplassen in alle provincies met enthousiasme werd ontvangen, gaf de regering aan commissievoorzitter Pieter van Geel een tweede opdracht. Hem werd opgedragen een rapport te schrijven dat niet alleen betrekking zou hebben op het gebied tussen Almere en Lelystad, maar dat ook zou ­gelden voor heel Nederland.

Van Geel ging onmiddellijk aan de slag. Hij en zijn medewerkers spraken met vele deskundigen of, om in Van Geels eigen woorden te spreken: ‘Vanuit een bestuurlijke invalshoek is informatie over Nederland vanuit de perspectieven van ecologie, biologie, dierenwelzijn, diergeneeskunde, toerisme en recreatie geanalyseerd en op elkaar betrokken. De commissie heeft gezocht naar samenhangen om te komen tot een consistent en gedragen beeld voor de toekomst van heel Nederland.’

Prachtige taal vanuit een bestuurlijke hoek, maar daarom niet minder waar. Vijf jaar werkte de commissie keihard om de samenhangen in het beeld van de toekomst van Nederland nog consistenter en nog meer gedragen te maken. Daarbij ging Van Geel uit van drie kernwaarden: 1. De mens is ook natuur, net als de planten, dieren en moerassen om ons heen; 2. De natuur moet haar werk kunnen doen, dat wil zeggen dat er zo min mogelijk moet worden ingegrepen; 3. In de kringloop van het leven hebben natuurlijke processen ‘hun eigen dynamiek’, om in de woorden van de commissie te blijven.

Ook de aanbevelingen van Van Geel II werden met grote bijval ontvangen en niet lang daarna door de regering overgenomen. Een motie van GroenLinks en de Partij voor de Dieren om de aanbevelingen met onmiddellijke ingang in te voeren, kon worden aangenomen omdat beide partijen bij de laatste verkiezingen 49 procent van de stemmen hadden behaald en hun motie werd gesteund door de SGP.

Oostvaardersplassen met hekrunderen, damherten en ganzen. Beeld raymond rutting

Allereerst moest er een hek om heel Nederland worden gebouwd. Aan dit hek kwamen overal uitkijkposten te staan, vanwaar men met verrekijkers de natuurprocessen kon volgen. Vooral langs de grens met onze oosterburen waren deze zogenaamde Wachtürme erg populair. Veel Duitsers hervonden een oude hobby en beklommen in hun vrije weekend de wachttorens om met eigen ogen waar te nemen hoe de Nederlanders het ervan afbrachten.

Het leek een groot succes te worden. De bevolking binnen de hekken floreerde boven verwachting. Maar toch, er waren ook problemen, zij het aanvankelijk nog kleine. Omdat er veel werd gebouwd, ontstond er een tekort aan bouwvakkers. Vrachtwagenchauffeurs die doorkregen dat zij in de bouw meer konden verdienen, schoolden zich om en zo kwam er een tekort aan chauffeurs, waardoor de materialen niet meer naar de bouwterreinen werden gebracht. Het gebrek aan chauffeurs deed zich ook gevoelen in de horeca en de hele transportsector. De weinige chauffeurs die nog over waren, moesten hard werken om aan de vraag te voldoen en zo ontstonden weer files en ongelukken, met als gevolg dat de ziekenhuizen overvol raakten en het tekort aan medisch personeel nog nijpender werd. Het voorstel om de zaak bij de kiem aan te pakken en extra groepen bouwvakkers naar binnen te sturen, werd verworpen door een werkgroep van ecologen, antropologen en biologen, die de zuiverheid van het experiment in gevaar zagen komen.

Intussen plantte de bevolking zich gestaag voort. De afgelopen jaren waren de zomers steeds prachtig geweest en de winters zeer zacht. In 2025 kon de 26 miljoenste Nederlander worden ingeschreven. Maar toen een harde winter aanbrak, was de omslag groot. Ineens bleek er een tekort aan warme kleren en gezonde kost, terwijl van een goede huisvesting geen sprake kon zijn, omdat de bouwvakkers juist hadden gestaakt voor nog hogere lonen. Uit de grond gestampte voedselbanken maakten overuren, zwervers en thuislozen stierven op straat. Niettemin waren de biologen opgetogen, want na een lange periode van afwezigheid was de eerste vale gier weer in Nederland gesignaleerd!

Tevergeefs werd nog geprobeerd spontaan georganiseerde voedseldroppings tegen te houden, maar op den duur werd de situatie onhoudbaar. F-16-piloten konden de aanblik van de stervenden beneden niet meer aanzien en weigerden parachutes met brood en haring uit de lucht schieten. De ecologische werkgroep signaleerde tenslotte met tegenzin dat er te veel Nederlanders waren en dat een deel moest worden afgeschoten en vervoerd naar het destructiebedrijf, omdat zij ongeschikt waren voor consumptie. Een Duits bedrijf won de inschrijving voor dit karwei. Wat er toen gebeurde met al die vorkheftrucks was beslist geen prettig gezicht.

Toen de populatie was teruggebracht naar ‘een aanvaardbaar niveau’ verloor de coalitie van GroenLinks, de Partij voor de Dieren en de SGP de verkiezingen. Daarna kwam er een nieuwe regering, die van Nederland één groot vliegveld maakte. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.