Opinie

'De moslimgemeenschap ziet dat ze slachtoffer is van Westers 'meten met twee maten''

In de moslimwereld laait het gewelddadige protest op tegen spotprenten en een film van de profeet Mohammed. Ergernis overheerst in Europa en de VS, toch zou zelfreflectie een meer constructieve reactie zijn, schrijft Rochus van der Weg.

Testvlucht met een nieuw type drone in Californië.Beeld AFP

Wanneer in september 2005 een Deense krant een cartoon van de profeet Mohammed met een bom op zijn hoofd publiceert is de moslimwereld in rep en roer. De Westerse landen reageren met ergernis over het niet aanvaarden van het recht op vrije meningsuiting. Natuurlijk is de cartoon niet respectvol, maar de heftigheid van het protest inclusief de doodsbedreiging van tekenaar Westergaard worden sterk afgekeurd. In februari dit jaar breken gewelddadige protesten uit in Afghanistan als reactie op de verbranding van Korans door Amerikaanse militairen. Voor Westerse begrippen is het protest disproportioneel met de ernst van het voorval.

Deze dagen zijn er de gewelddadige reacties op de in de VS gemaakte anti-islamfilm Onschuld der Moslims. Westerse regeringsleiders gaan diep door het stof in het benadrukken van hun afkeuring voor de film. Het einde is nog niet in zicht met nieuwe spotprenten van Mohammed in Franse en Duitse bladen. Zo hobbelt de Westerse wereld van het ene incident naar het andere, terwijl de broze relatie met de moslimwereld verslechtert. Wellicht is het verhelderend voor Westerse regeringsleiders om zich in te leven in het beeld dat de moslim heeft van het Westen en hier beleid op aanpast.

Minder waard
De moslimwereld is de afgelopen decennia geconfronteerd met gewelddadigheden en politieke inconsequenties, waarbij het Westen een rol heeft gespeeld. Precies dertig jaar geleden zijn in Libanon bijna drieduizend Palestijnen vermoord in de vluchtelingenkampen Sabra en Shatila door Israëls bondgenoten; de Libanese falangisten. Dit gebeurde onder het toeziend oog van het Israëlisch invasieleger. De verantwoordelijke Israëlische minister van Defensie - Ariël Sharon - is in latere jaren als premier van Israël een geziene gast van Westerse regeringsleiders.

De meer recente moslimgenocide in Srebrenica roept nog steeds wrange herinneringen op. De vertegenwoordigers van het Westen ter plekke wisten of hadden kunnen weten dat een genocide zou plaatsvinden. Acties van NAVO zijde ter voorkoming van deze genocide blijven achterwege. De hoofdschuldige, oud-generaal Mladic, staat nu weliswaar terecht, maar de leiding van de NAVO-operatie gaat vrijuit.

Tenslotte is het aantal moslims, dat gedood is in de 'War on Terror', vele malen groter dan het aantal Amerikanen, dat is omgekomen bij aanslag van '9/11'. Voor de moslimwereld is de conclusie onontkoombaar; een moslim mensenleven is minder waard dan dat van een 'Westerling'. Het kan geen verwondering wekken dat dit leidt tot afkeer van het Westen.

Westers belang
Waarden zoals mensenrechten en democratie worden gehuldigd door Westerse regeringsleiders. De recente geschiedenis toont echter aan dat deze waarden dienstbaar moeten zijn aan de veiligheid en economische belangen van dit Westen.

Zo executeren de VS onverdroten vermeende moslimterroristen met onbemande vliegtuigen; de 'drones'. Deze executies vinden plaats zonder enige vorm van proces, van het respecteren van mensenrechten is ook geen sprake. Het jarenlang gevangen houden van vermeende moslimterroristen op de Amerikaanse basis Guantánamo Bay zonder enige vorm van proces moet moslims de indruk geven geen aanspraak te kunnen maken op mensenrechten.

Ook de waardering van de democratie is jammerlijk onderhevig aan subjectiviteit. Vele dictators hadden en hebben nog steeds de status van bevriend staatshoofd. Nog in 2007 is de Libische president Kadaffi met veel ceremonieel door de Franse president Sarkozy op het Élysée ontvangen. De Franse regering moet op de hoogte zijn geweest van het wrede regime van Kadaffi, zonder democratie en mensenrechten. De nobele democratische principes hebben in dit geval moeten wijken voor de economische belangen van Frankrijk.

Tweederangs
De steun van het Westen aan de dictatoriale Egyptische president Mubarak en de Libische leider Kadaffi is pas beëindigd nadat hun posities onhoudbaar zijn geworden. Ook de staten op het Arabisch schiereiland zijn geen democratieën, maar de olieafhankelijkheid laat geen scherpe afkeuring toe. Geopolitiek opportunisme bepaalt het recht op democratie. De moslims die strijden voor de 'Arabische Lente', zullen hier weinig begrip voor opbrengen.

De moslimgemeenschap ziet dat ze het slachtoffer is van een Westers beleid dat 'meet met twee maten'. Een belangrijke reden voor het gewelddadige protest is gevoel door het Westen gezien te worden als tweederangs wereldburger. Een beleid dat gericht is op het verbeteren van de relatie met de moslimwereld moet dit gevoel wegnemen. Het sluiten van Guantánamo Bay en het stopzetten van de 'drone'-aanvallen zullen al een stap zijn in de goede richting. Het voorkomen van een aanval op de nucleaire installaties in Iran door de kernmogendheid Israël is een andere goede stap. Geopolitieke veranderingen vereisen moedig en consistent beleid van Westerse regeringsleiders. Een verbetering van de relatie met de moslimwereld is dit zeker waard.

Rochus van der Weg is consultant en publicist

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden