Column

'De moestuin is een waarschuwing: begin maar vast met zaadjes planten'

''Wacht maar, als jij later bejaard bent bestaat er geen pensioen meer': als ik iedere keer dat ik deze zin hoor een euro krijg, hoef ik me geen zorgen te maken na mijn 67ste', schrijft Bart Smout.

Beeld anp

Struikelen over een moestuin. Het kan in de politiek. In het AD lichtte staatssecretaris van Sociale Zaken Jetta Klijnsma de veranderingen in het pensioenstelsel toe. Strekking van het interview: maakt u zich niet druk, we houden hier in Nederland een prima pensioen. Pas aan het einde van het interview raadt de staatssecretaris burgers aan om ook naar andere vormen van oudedagsvoorziening te kijken. Klijnsma: 'Ik ken mensen met een moestuin, dat levert veel groente en fruit op.'

Boem. De moestuin veroorzaakte een bosbrand. Op Twitter regende het verontwaardigde reacties en ook de politiek nam meteen afstand. Zelfs PvdA-voorzitter Hans Spekman bekritiseerde Klijnsma: 'Mensen moeten niet afhankelijk zijn van een moestuin, dat is belachelijk.' Uiteindelijk zag Klijnsma geen andere mogelijkheid dan stofhappen. 'Het voorbeeld van die moestuin was niet handig,' gaf ze openlijk toe.

Tijdsgeest
Hoe kan een luchtig bedoelde suggestie tot zoveel ophef leiden? Het enige wat Klijnsma zegt is dat een moestuintje veel groente en fruit kan opleveren. Een prima tip om het later wat breder te hebben, toch? Bovendien past de tip van Klijnsma in de tijdsgeest, want moestuinen zijn populairder dan ooit. De Volkskrant publiceerde het afgelopen weekend zelfs een artikel over de populariteit van wildplukken in de stadsnatuur. De 'retour à la nature' is allang ingezet, Klijnsma is niets anders dan een trendvolger.

Dat ene zinnetje kan zoveel verontwaardiging veroorzaken omdat ze onze grootste angst aanspreekt. Nu sociale zekerheden worden afgebroken, bestaat er de vrees dat ook onze pensioenen geen stand houden. 'Wacht maar, als jij later bejaard bent bestaat er geen pensioen meer': als ik iedere keer dat ik deze zin hoor een euro krijg, hoef ik me geen zorgen te maken na mijn 67ste. Het advies van Klijnsma roept een toekomstbeeld op waarin iedere bejaarde moet leven van zelfverbouwde wortels en radijsjes. Een toekomstbeeld waarin de overheid zich heeft teruggetrokken en de burger aan zijn lot wordt overgelaten in een geïndividualiseerde samenleving.

Geen extra potjes geld
Dat die angst niet helemaal ongegrond is, blijkt wel uit het interview in het AD. Klijnsma probeert de lezer in eerste instantie gerust te stellen. Op de vraag of we over tien jaar nog een fatsoenlijk pensioen hebben, antwoordt ze zelfverzekerd met 'Ja, natuurlijk.' Maar geldt dit ook voor de lange termijn? Verderop in het interview zegt Klijnsma: 'Je hoeft geen econoom te zijn om te zien dat we iets moeten veranderen.' En weer verderop stelt ze dat er daarom een landelijke discussie over het pensioenstelsel moet komen. Daarvoor gaat ze na de zomer bijeenkomsten organiseren en een website lanceren. 'Het is zelfs bespreekbaar of we nog wel verplicht allemaal moeten sparen voor ons pensioen,' zegt Klijnsma.

Een ding is zeker. Als de overheid wil dat er een landelijke discussie over het pensioenstelsel komt, dan is dat niet omdat er extra potjes geld zijn gevonden. Dan is dat omdat er een draagvlak gecreëerd moet worden voor pijnlijke maatregelen.

Onzeker
Zo verloopt het interview van zeker naar onzeker. Ja, onze pensioenen blijven fatsoenlijk. Maar na tien jaar kan alles veranderen. En dan sluit Klijnsma af met de moestuin. Bezien in het verloop van het interview, lijkt het ineens een waarschuwing. Ga maar alvast zaadjes planten, want wat er na tien jaar gebeurt weet niemand!

Ergens in het interview zegt Klijnsma dat het vertrouwen in ons pensioenstelsel moet terugkeren. Met haar moestuinuitspraak heeft ze daar eigenhandig een stokje voor gestoken. Maar in een ding is ze wel geslaagd. De landelijke discussie is begonnen. En het ziet ernaar uit dat niemand zin heeft om van zijn moestuin een pensioen te maken.

Bart Smout is schrijver en columnist voor Volkskrant.nl.
Twitter: @BartSmout

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden