De meesteres van het verzorgde proza

Soms komt een schrijver met een toegift. Arjan Peters bedankt Helga Ruebsamen, de meesteres van het verzorgde proza vol onkeurige gedachten, voor zo'n cadeautje. Foto Hilde Harshagen en Antonia Hrastar

null Beeld Hilde Harshagen en Antonia Hrastar
Beeld Hilde Harshagen en Antonia Hrastar

Soms komt er nog wat, zonder dat de schrijver er iets nieuws voor heeft hoeven maken. Hij kan zelfs al lang en breed gestorven zijn. Uit de leggers van kranten en bladen diepen fans dan stukken op die nooit eerder gebundeld zijn en maken daar een boekje van.

Het gaat in zulke gevallen niet om opzienbarende aanvullingen op het bestaande oeuvre. De vlag hoeft niet uit. Maar er is toch iets te vieren. Hier gaat het om de gedempte vreugde over een nagekomen zin of alinea. Geïsoleerd van het oeuvre lichten die zinnen op als flitsen van herinneringen, je kijkt er beter naar dan wanneer ze ergens achter in een verzamelbundel (sectie 'verspreid werk') zouden bungelen.

Van Joseph Roth las ik in Parade van gebeenten, met gedichten en reportages over de Eerste Wereldoorlog (Prominent; euro 19,95), zijn terugblik op 30 november 1916, toen hij als naamloze militair in Wenen in de erehaag stond om het lijk van keizer Franz Joseph te begroeten: 'Die regen voor de Kapuzinergruft, op de dag waarop men de keizer begroef, schijnt mij een bijzondere regen geweest te zijn, in zekere zin een regen die de hemel zelf bewaard had, tot aan het uur waarin Franz Joseph de Eerste begraven werd.

'Het was alsof de hemel water wierp op een graf; zoals mensen die een lijk begraven, aardkluit na aardkluit op de dode plegen te werpen. Het was een heel bijzondere regen.'

Erg goede laatste zin ook: er staat niks in, behalve dat Roth moet stoppen omdat hij het daarvoor al heeft gezegd, hoe de regen die plechtige dag niet verpestte, maar juist adelde.

Iets dergelijks gebeurde bij het lezen van de columns over ouder worden die Helga Ruebsamen in de jaren 2005-2009 voor de Volkskrant schreef. Eindelijk zijn ze bij elkaar gezet, in het boekje Ruimschoots de tijd (Reservaat; euro 17,50) en verschenen in een oplage van slechts 350 exemplaren. De bezitters kunnen zich in de handen knijpen. Ruebsamen publiceert niet meer, het fragment De bevrijding (1999) leek de aankondiging van een roman, maar is tot nu toe een toegift bij Het lied en de waarheid (1997). Drie maanden geleden is ze 80 geworden. En nu geeft ze ons een cadeautje.

Ze is de meesteres van het verzorgde proza vol onkeurige personages en gedachten. Dit schrijft ze over hondenpoep: 'Na gedane zaken transporteren wij de derrie behoedzaam naar een afvalbak. Dat is soms even zoeken en rondwandelen met een dampend hoopje, maar ik heb die hond van mij intussen geleerd te kakken uitsluitend aan de voet van een afvalbak. Poedel, hè? Circusbloed! Altijd te porren voor een kunstje.'

Gefeliciteerd nog mevrouw, en bedankt voor deze blakende kak.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden