ColumnIonica Smeets

De meeste zelfgemaakte pandemiemodellen zijn onschadelijk, maar niet die van Richard Epstein

Ionica SmeetsBeeld de Volkskrant

Zelden zag ik zoveel mensen aan de slag gaan met getallen als in deze tijd. Elke dag komen vanuit verschillende landen de nieuwste coronacijfers: het aantal positief getesten, de ziekenhuisopnamen en de doden. En ik zie tientallen, zo niet honderden mensen die proberen om iets zinvols te doen met al die getallen.

Dat blijkt allemaal helemaal niet zo eenvoudig. Stel dat je bijvoorbeeld het verloop van de epidemie in verschillende landen in grafieken wilt vergelijken. Wat neem je dan als maat? Het aantal gemelde besmettingen? Het aantal ziekenhuisopnamen? Het totaal aantal doden? Het aantal doden per miljoen inwoners? (En ik besef goed hoe wrang deze vragen zijn voor wie een dierbare deel uitmaakt van die kille statistieken.) Ook moet je kiezen wanneer je vergelijking begint. Neem je per land het moment van de eerste officieel gemelde besmetting? De eerste dode? Of, zoals de Financial Times, het moment van het tiende dodelijke slachtoffer ? Er is niet één goed antwoord, maar elk van die keuzes geeft een andere vergelijking.

Bij modellen die de toekomst van de pandemie voorspellen is het allemaal nóg ingewikkelder en kan er snel iets misgaan. Zo ging er een model rond waarbij het totaal aantal doden in de loop van de tijd op en neer gaat. Maar het totaal aantal doden kán per definitie niet omlaag gaan, dus zo’n model heeft nogal weinig met de werkelijkheid te maken.

De meeste zelfgemaakte modellen en theorieën van salon-epidemiologen zijn tamelijk onschadelijk, maar niet die van Richard Epstein, een hoogleraar rechten. Hij schreef een analyse over corona waarop Trump zijn beleid baseerde. Een ontluisterend interview in The New Yorker liet zien hoe weinig verstand Epstein heeft van de onderwerpen waarover hij met veel bravoure spreekt. Factchecks in het interview ontkrachtten zijn uitspraken als ‘Het corona-virus wordt in de loop van de tijd vanzelf zwakker, net als aids’. (Voor de zekerheid: het virus dat de ziekte aids veroorzaakt heet hiv en dat is in de loop der tijd niet zwakker geworden. Wel hebben we betere manieren gevonden om te voorkomen dat het virus zich verspreidt.)

Hoe voorkom je dat je een Epstein wordt? Zelf doe ik het door te denken aan de Australische sterrenkundige die deze week een alarm probeerde te bouwen dat je waarschuwt als je je gezicht aanraakt. Echt veel ervaring met dat soort dingen bouwen had hij niet. Het ging faliekant mis toen hij bij zijn experiment twee sterke magneetjes in zijn neus deed die muurvast aan elkaar vastklonken. Vervolgens probeerde hij ze met twee andere magneetjes eruit te halen. Waarna hij met vier magneetjes in zijn neus naar het ziekenhuis kon.

Daarom kies ik vier als getal van de week. Omdat ik het zo goed snap. Je voelt je machteloos. Je zit thuis. Je wilt graag iets nuttigs doen. Je probeert iets waarvan je eigenlijk geen verstand hebt. En voor je het weet zit je met vier magneetjes in je neus bij de eerste hulp.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden