Column Peter Giesen

De matrozen van de Renaissancevloot; waarom Baudet niet zal lijden onder het lozen van Otten

De jongens van Forum voor Democratie zijn succesvolle entrepreneurs, dealmakers in de City, heel anders dan die baantjesjagers van de kartelpartijen. Voor het geld hoeven ze het niet te doen. Bijna met tegenzin gingen ze de politiek in, maar ze konden niet anders. Het vaderland smeekte ze.

Het is allemaal onzin, bleek uit een stuk van Ariejan Korteweg in de Volkskrant van gisteren. De matrozen van de Renaissancevloot blijken helemaal niet te beroerd om de partij als pinautomaat te gebruiken. De zo plechtstatig verkondigde ‘politieke missie voor een beter Nederland’ kan wonderwel gecombineerd worden met ruzie, rancune en ordinaire machtsstrijd.

Tegenstanders hopen op ‘LPF-toestanden’. Het is ijdele hoop. De LPF implodeerde slechts doordat haar leider was vermoord. Zonder die moord waren alle ruziemakende ­alfamannetjes braaf achter professor Pim aangehuppeld.

De leider van een populistische partij kan zich vrijwel alles veroorloven, dat wist Silvio Berlusconi al. Volgens een recente telling heeft Donald Trump 11 duizend keer gelogen tijdens zijn presidentschap. Trump is een barokke leugenaar, omdat hij ook liegt als het nergens voor nodig is. Zo vertelde hij onlangs dat zijn vader in Duitsland was geboren. In het Trumpiaans klonk dat zo: ‘Mijn vader is Duits. Oké? Was Duits. En geboren in een prachtige plaats in Duitsland, en daarom heb ik een groot gevoel voor Duitsland.’ Trumps vader kwam gewoon uit New York. Zijn grootvader was wel in Duitsland geboren.

Zijn leugens deren Trump net zomin als zijn racisme. Na zijn racistische uithaal naar vier niet-witte Congres­leden nam de waardering voor Trump onder Republikeinse kiezers toe met 5 procent, tot 72 procent. Provocaties versterken de band tussen leider en aanhangers. Lekker links stangen. Hoe bozer je tegenstanders worden, hoe mooier het is.

De reden voor de relatieve onkwetsbaarheid van politici als Trump ligt in de populistische logica, omschreven door politicoloog Jan-Werner Müller in What is Populism? ‘Populisme is een moralistische verbeelding van de politiek’, aldus Müller. De populistische leider plaatst een ­‘moreel puur en volledig verenigd volk tegenover elites die worden veroordeeld als corrupt of anderszins moreel inferieur’.

Natuurlijk is dat ‘pure volk’ een fictie, zoals Müller schrijft. De bevolking bestaat uit allerlei groeperingen met verschillende, vaak tegenstrijdige belangen. Slechts zo’n 20 tot 30 procent is arrogant genoeg om zichzelf exclusief ‘het volk’ te noemen.

Niettemin: veel aanhangers van Trump, Baudet of ­Salvini geloven heilig in die tegenstelling tussen een puur volk en een corrupte elite. En de grote leider is de man – soms vrouw – die namens ‘ons’, ‘het volk’, ‘de elite’ bevecht, ‘de elite’ die ‘ons’ verraden heeft door te veel immigranten toe te laten.

Voor veel populistische kiezers is dat de grote waarheid, waartegen leugens, onzinverhalen, niet-waargemaakte beloftes en partijruzies in het niet vallen. Wat de leider ook doet, ‘de elite’ is altijd erger. Interne ruzies zullen deze kiezers weinig interesseren. Zoals Donald Trump niet heeft geleden onder zijn hardhandige afrekening met Steve Bannon, zo zal Baudet niet lijden onder het lozen van Henk Otten. Voor de Forumkiezer is Thierry de man die de vuige elite een kopje kleiner gaat maken.

En Henk Otten, wie is Henk Otten?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden