Week van de hoofdredacteurPieter Klok

De mainstream media zijn een scheidsrechter, ze proberen zin en onzin van elkaar te scheiden

Joris Luyendijk heeft besloten even wat minder kritisch te zijn over media. Een opvallende stap voor de man die furore maakte met Het zijn net mensen, waarin hij het vervormde wereldbeeld hekelde dat media aan hun lezers en kijkers voorschotelen. ‘We hebben de mainstream media absoluut nodig’, zegt hij in de laatste podcast die hij voor de Correspondent maakte. ‘De media worden nu zo aan het wankelen gebracht dat ik niet de laatste duw wil geven.’

Zelf heb ik mediakritiek altijd verwelkomd. Media als de onze hebben veel invloed, het lijkt me niet meer dan logisch dat we continu onder een vergrootglas liggen en vaak de wind van voren krijgen. Van kritiek wordt een medium alleen maar sterker.

Toch begrijp ik Luyendijk. In de ideale wereld maakt kritiek de bekritiseerde beter en sterker, maar inmiddels is er zo veel wantrouwen in de samenleving dat kritiek vaak meer kapot maakt dan je lief is. Wie mediakritiek levert – ook al is die op zichzelf terecht – loopt het risico dat hij politici als Trump in de kaart speelt, die er baat bij hebben om de media geheel kalt te stellen.

Joris Luyendijk heeft besloten even wat minder kritisch te zijn over media. Beeld Hollandse Hoogte / Flip Franssen

De mainstream media zijn een scheidsrechter, ze proberen zin en onzin van elkaar te scheiden. Dat lukt misschien niet altijd even goed, maar als de scheidsrechter niet meer wordt geloofd, dreigt anarchie, waarin ieders waarheid even veel waard is en waarin de schreeuwers de meeste invloed krijgen.

Kritiek op instituten als het RIVM, het CPB en het IPCC is ook ingewikkelder geworden. Van nature houden we dergelijke organisaties liefst scherp in de gaten, om te voorkomen dat ze al te makkelijke conclusies trekken of te veel macht krijgen. Maar als je nu kritisch bent, loop je het risico dat je munitie levert aan degenen die liefst helemaal van dergelijke instituten af willen en niemand meer willen vertrouwen, behalve zichzelf.

Hoe nu verder? In de eerste plaats door kritiek niet klakkeloos over te nemen. Ja, we moeten sentimenten in de maatschappij goed beschrijven en begrijpen, maar we moeten die altijd van feiten en context voorzien. En duidelijk maken dat een samenleving zonder onafhankelijke scheidsrechters slechter af is dan een samenleving met scheidsrechters die af en toe een foutje maken. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden