Column Sheila Sitalsing

De longartsen die te veel tissues moesten uitdelen aan kankerpatiënten waar niets meer aan te doen viel

Hoofdstuk 4 uit het Handboek Activist gaat over moeilijke keuzes, over sneuvelbereidheid en over acceptabele aantallen slachtoffers en over aanvaardbare schade aan liefdes en vriendschappen. En van alle moeilijke keuzes die een mens in zijn activistencarrière maken moet is de allermoeilijkste misschien wel deze: ga ik opzitten en pootjes geven?

Want nadat de kruispunten zijn platgelegd, en de stenen door de ruiten zijn gegaan, en de hypocrisie van de machthebbers is blootgelegd, en de publieke opinie is gewonnen, volgt steevast de uitnodiging. De vijand wil praten, ‘want uiteindelijk willen we hetzelfde, wij houden óók van onze kinderen’.

En voor je het weet zit je aan een tafel onder een systeemplafond compromisserig te doen. Begripvol te knikken. Bij elke praatronde nóg een scheutje water door de wijn te plenzen. ‘Niet met schone maar lege handen langs de zijlijn blijven staan, maar samen iets proberen te bereiken’ te mompelen – je gelooft het zelf bijna.

Dat is vaak het punt waarop fronten worden gebroken. De buitenblijvers staan wantrouwend naar de aanschuivers te loeren, want hoezo is hij plots een pak gaan dragen en wat heeft hij gekregen in ruil voor het verkwanselen van onze idealen? De aanschuivers op hun beurt ergeren zich te pletter aan de buitenblijvers, met hun compromisloosheid en hun zwartwitte vijandbeeld en hun beledigingen.

Gisteren werd bekend dat Wanda de Kanter en Pauline Dekker, longartsen en heldinnen, met hun Stichting Rookpreventie Jeugd uit de Alliantie Nederland Rookvrij zijn gezet. Trouw onthulde dit. Reden: dit hierboven.

Ze hebben te veel tissues moeten uitdelen aan kankerpatiënten waar niets meer aan te doen viel, te veel doodsaanzeggingen moeten doen. Twintigduizend rookdoden, elk jaar opnieuw, en zij zien dat laatste ellendige stukje. De woede daarover wordt geuit in pittige teksten op Tabaknee.nl, een site vol inzichtelijke, geëngageerde journalistiek. Op Tabaknee wordt niemand die weleens vriendschappelijk contact heeft gehad met ‘de tabaksindustrie’ gespaard.

De Alliantie op zijn beurt lijdt aan het poldersyndroom: een brij van aangesloten clubs en de vurige wil om ‘verbindend’ te zijn. Aanschuivers zijn het, die met Jolande Sap van de Federatie voor Gezondheid moesten samenwerken op hetzelfde moment dat zij op Tabaknee.nl werd ingedeeld bij de mensen die zouden heulen met de tabaksindustrie (langs nogal indirecte weg – er was enige kwaadwillendheid nodig om het te zien).

Een Alliantievoorzitter met ballen denkt in zo’n geval ‘lekker stukje’ en gaat over tot de orde van de dag. Maar de ballen waren even opgeborgen, dus kwam er gezever van. Het kwam niet meer goed. Ook KWF Kankerbestrijding trok de handen van de longartsen af en staakte de subsidie voor de site.

In 2016 bracht het tv-programma Andere Tijden in herinnering hoe taai het gevecht tegen tabak altijd al is geweest. Hoe de arts Leinze Meinsma er vijftig jaar geleden al met gestrekt been in ging (‘Roken is lévensgevaarlijk’), eenzaam en onverschrokken. Hoe later Els Borst, ‘een vrouw met ballen’ (ja, zíj wel), serieus werk maakte van wetgeving. Dekker en De Kanter staan in een fraaie traditie van artsen die niet langer de ravage die anderen hebben aangericht willen opruimen.

‘Te activistisch’, noemde Alliantievoorzitter Floris Italianer hun opstelling evenwel. Het klonk als een vies woord. Hij klonk als een aanschuiver die is vergeten dat hij nooit aan tafel zou hebben gezeten zonder hun lef.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.