Media in Groot-Brittannië

De leidraad van de oorlogsherinneringen waar Britse kranten vol mee stonden: ‘De oorlog maakte gewone mensen buitengewoon’

Waarover hebben de media in Groot-Brittannië het? Over D-day duiken altijd weer onvertelde ­verhalen op, constateert onze correspondent Patrick van IJzendoorn.

Een van de geheimen van D-day? Zonnelampen! Dagen, weken, maanden werkten de 17-jarige telefoniste Marie Scott en tientallen anderen in geheime kamers onder de kliffen nabij Portsmouth. Daar bevond zich de verbindingscentrale die zorgde dat de berichten van het front terechtkwamen bij generaal Dwight Eisenhower. Om het gebrek aan zonlicht, en daarmee vitamine D, te compenseren moesten de telefonisten eens in de paar dagen verplicht onder de zonnebank.

‘Daar zaten we, vijftig jonge vrouwen, half ontbloot in een cirkel, rondom de zonnelampen. Het was hilarisch’, vertelt Scott in The Daily Telegraph in een speciale D-day-bijlage. De krant besteedde zelfs een redactioneel aan haar ­curieuze herinnering. ‘De oorlog maakte gewone mensen buitengewoon’, was de conclusie. Dit is ook de ongeschreven leidraad van de oorlogsherinneringen waar met name de conservatieve kranten in de aanloop naar de herdenkingen vol mee stonden.

Neem de ‘Sonische strijders’ die in het diepste geheim een techniek hadden ontwikkeld waarmee de vijand met nagebootste oorlogsgeluiden op het verkeerde been kon worden gezet. Zo konden de Duitsers in de waan worden gebracht dat de bevrijdende invasie nabij Calais zou plaatsvinden in plaats van Normandië. De bedenker van deze techniek, openbaarde The Sunday Telegraph, was Cecil Barlow. Deze infanterist zou, wreed genoeg, zijn leven verliezen op het strand van Normandië.

Opmerkelijk was ook het oorlogsverleden van Ernest Salter, een van de D-day-veteranen die deze week met een boot van de Royal British Legion naar Normandië is gevaren, een tocht die op veel media-aandacht kon rekenen. Salter, zoon van een Duitse moeder en Britse vader, groeide op in nazi-Duitsland, maar vluchtte voor de oorlog naar Engeland. Varend op een mijnenjager voor de Normandische kust, zou hij oog in oog komen ten staan met een neef die een uitkijkpost bemande.

Schilders bij de invasietroepen

Een vergeten geschiedenis zijn de schilders die met de invasietroepen meegingen. De schilderijen die de 24-jarige Bertie Richards maakte van ontploffende bommen en neerdalende parachutisten kregen jaren later lof van de kunsthistoricus Kenneth Clark. Het was postume lof, want de jonge schilder was om het leven gekomen toen zijn jeep nabij de Duits-Nederlandse grens op een mijn reed, op weg naar ‘het mooiste schilderij van de oorlog’. Hij is te ruste gelegd in Milsbeek.

Geïnspireerd door deze verhalen begonnen ook lezers herinneringen te delen.

In de Telegraph vertelde Bryan Samain het verhaal over een journalist wiens landingsboot zonk. Hij wist toch de wal te bereiken en verzorgde, in een nat pak, het eerste radioverslag van D-day. Een andere lezer, Roy Bailey, eerde commandant Martin Thornton wiens welgemikt schot met een anti-tankwapen een Duitse opmars bij het dorp Bénouville verhinderde, een cruciaal moment, bleek achteraf. ‘Maak alsjeblieft geen held van me’, verzocht hij in het boek Pegasus Bridge.

De slag om Pegasus Bridge bracht The Daily Mail ertoe om voor het eerst in jaren iets positiefs te schrijven over fietsers. Aan de hand van de herinneringen van oorlogsveteraan Stan Scott vertelt de krant hoe vijf Britse commando’s, een storm van kogels trotserend, zo hard mogelijk naar het front fietsten, ‘the charge of the bike brigade’. Ze werden daar als Tour de France-winnaars onthaald door hun belegerde wapenbroeders.

‘De geest van het verleden maakt bescheiden’, filosofeerde The Daily Telegraph, ‘en roept de vraag op of we hetzelfde zouden doen’. Volgens de krant zullen mensen dezelfde moed tonen. Maar of het voor de autoriteiten geldt? The Guardian berichtte onlangs dat de ‘kleine boten’ die hielpen bij de evacuatie van Duinkerken en nu dagjesmensen over de Theems vervoeren, een onzekere toekomst tegemoet gaan. Ze zouden immers niet meer voldoen aan de jongste veiligheidseisen.

Patrick van IJzendoorn is correspondent in Londen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden