columnSHEILA SITALSING

De landbouw in Brussel heeft een lobby die als een tijgerin met welpen de belangen verdedigt

Er was een tijd, zo’n zestig jaar geleden, dat in Brussel de boer op een troon werd getakeld. Aan zijn voeten lag het indrukwekkende systeem van prijsondersteuning en marktbescherming en inkomenssteun, met veel dank aan Sicco Mansholt, Groninger, PvdA’er, man van de naoorlogse voedselvoorziening, legendarisch eurocommissaris van Landbouw.

Er volgen jaren waarin de Europese begroting voor driekwart een boerenbegroting was, jaren van garantieprijzen, van boterbergen en melkplassen. Zoiets kon alleen maar minder worden, en dat werd het ook. Er kwam een hervorming, en nog één, en nog één. Europese politici kregen andere zorgen dan of we wel genoeg te eten hadden: de euro, het buitenland, de moderniteit in zijn algemeenheid, het klimaat.

Al bleven er ook na de eeuwwisseling geinige rekensommetjes van milieuorganisaties verschijnen als deze: Europese koeien krijgen zoveel subsidie dat ze met z’n allen een vliegreis om de wereld kunnen maken met zakgeld toe. Die som komt uit 2002, en het aandeel van de landbouw op de Europese begroting is in 2020 inmiddels teruggebracht tot een derde, al zijn de bedragen nog steeds imposant: 391,4 miljard euro voor de komende zeven jaar.

De afgelopen week is er in het Europees Parlement druk vergaderd over het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de bijbehorende begroting voor de komende zeven jaar. Vrijdagmiddag werd erover gestemd.

Nu de klimaatverandering op de deur klopt en de biodiversiteit achteruit holt, wijzen beschuldigende vingers naar de landbouw. De eindeloze velden monocultuur waar geen hommel meer vliegt, het gif, de dieren die een ellendig opgehokt leven leiden dat te vaak eindigt in een stalbrand: er is daar een wereld te winnen. Maar de landbouw in Brussel heeft een lobby die als een tijgerin met welpen de belangen verdedigt. De landbouw is, zoals Bas Eickhout, europarlementariër voor GroenLinks het vrijdag in De Volkskrant zei, ‘het laatste bastion dat zich nog tegen verduurzaming verzet.’

Het verzet is succesvol. Aan de subsidiestroom voor de komende zeven jaar zijn nauwelijks harde voorwaarden verbonden voor een betere wereld: niet meer biologische landbouw, niet minder insectengif, niet meer vergroening. Kwesties die juist wel zouden moeten, zo staat in dat andere belangwekkende Europese pak papier: de Green Deal. Eickhout: ‘Wat landbouw betreft kun je nu al stellen dat de Green Deal is mislukt.’ Dat is onaardig tegenover Frans Timmermans en ontmoedigend tegenover de rest van de wereld, want die Green Deal is geen hobby voor oudere heren, maar minimum noodzaak om het hier leefbaar te houden.

Stem tegen dit landbouwbeleid, riep Greta Thunberg de leden van het Europarlement daarom op. In een filmpje verwoordde ze donderdag, samen met een aantal jonge vrouwen die zich niet laten afleiden door corona-ophef en de blik vast op de lange termijn gericht houden, waarom. Beloont vervuilende en intensieve landbouw met subsidie, staat wankelmoedig tegenover het gebruik van pesticiden, doet niet veel tegen de vernietiging van de biodiversiteit et cetera. Stem tegen, riepen milieuorganisaties, natuurbeheerders, klimaatdeskundigen, Groene politieke partijen en politici met een groen hart.

Het Europees Parlement stemde vóór. Niet iedereen uiteraard. De christendemocraten natuurlijk wel, namens het CDA zit daar Annie Schreijer-Pierik, de generaal van het boerenverdedigingsfront. En sociaal-democraten en liberalen uit Europese landen waar de boer nog niet onttroond is en waar de landbouwbegroting een beproefde manier is om geld uit Brussel te hengelen.

Maar zoals elke koning weet: een troon ben je zó kwijt.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden