Opinie 180 graden

‘De kosten van militaire interventies kunnen beter worden besteed aan onderwijs en emancipatie’

Zelfstandig ondernemer Filip Zoeteweij (46) veranderde van standpunt over militaire interventies. Beeld Ivo van der Bent

Zelfstandig ondernemer Filip Zoeteweij (46) veranderde van standpunt over militaire interventies. ‘De kosten van militaire interventies kunnen beter worden besteed aan onderwijs, economie en emancipatie.’

Oude standpunt

‘Militaire interventies dragen, zowel voor de korte als de lange termijn, bij aan vrede en stabiliteit in de wereld. In een burgeroorlog of militaire dictatuur kan ingrijpen van buitenaf met militaire middelen een einde maken aan conflicten en democratie brengen. De parlementaire democratie biedt de beste garantie op welvaart, welzijn voor alle burgers en dus stabiliteit. Daarom is het goed na een interventie deze staatsvorm te helpen invoeren. Ik ben opgegroeid in een hervormd milieu met een dominante zendingsgeest. Er heerste in mijn omgeving een sterke drang de wereld te overtuigen dat wij christenen het bij het rechte eind hebben en dat wij weten wat de bedoeling is met de Schepping en de wereld. Dat betekende ook dat je mocht ingrijpen in het leven van anderen, met als doel dat leven volgens jouw normen beter te maken.’

Het kantelpunt

‘De militaire interventie van de Navo eind jaren negentig in voormalig Joegoslavië deed mij van gedachten veranderen. Toen daar een gruwelijke burgeroorlog uitbrak, met veel doden, verkrachtingen en concentratiekampen met uitgemergelde gevangenen, wilde Europa daar een einde aan maken. Zonder duidelijk plan werden er troepen heen gestuurd. De interventie haalde weinig uit, de burgeroorlog ging in volle hevigheid door. Mijn broer, die uit idealisme in vrijwillige dienst was gegaan, maakte er verschrikkelijke dingen mee. Veel soldaten kwamen terug met een posttraumatische stressstoornis. De passiviteit van de interventiemacht was laakbaar. Terwijl de buitenwereld wist dat er concentratiekampen waren, greep de Navo niet in en ging het onrecht door. Dankzij internet kwam alles wat daar gebeurde ongefilterd de huiskamer binnen. Zo kon je je als burger meer dan voorheen informeren over het verloop van deze oorlog. Mijn weerstand tegen militair ingrijpen groeide.’

Nieuwe standpunt

‘Je kunt een mens niet gelukkig slaan, en een land ook niet. Militair ingrijpen in Vietnam, Cambodja, Afghanistan, Irak, Syrië, wat heeft het opgeleverd? Veel doden, verwoestingen en haat tegen de landen die ongevraagd militair hebben ingegrepen. De interventies van de Verenigde Staten en hun bondgenoten in Afghanistan en Irak hebben Al Qai’da en IS voortgebracht. Het kalifaat van IS in Syrië is nu met militair ingrijpen weggevaagd, maar waar zijn de 5 tot 8 miljoen aanhangers gebleven? 

‘Natuurlijk gebeurden er verschrikkelijke dingen in het kalifaat. Maar het was wellicht beter geweest als was geprobeerd zoveel mogelijk slaven en burgers die daar onvrijwillig leefden te helpen ontsnappen en IS zijn staat te laten behouden. Dan zouden we nu zicht hebben gehad op waar deze radicale moslims zich begeven. Nu verspreiden ze zich en loopt het Westen grote risico’s op wraakacties. Met het vernietigen van het kalifaat is het gedachtengoed van deze beweging niet weggevaagd, de haat van IS-aanhangers tegen het Westen is er denk ik alleen maar door toegenomen. 

‘De interventie van de Amerikanen in Afghanistan heeft ook geen vrede en gerechtigheid gebracht in het land. De VS halen hun militairen terug en de Taliban rukken weer op, net zoals voor de militaire interventie. Er vallen nog bijna dagelijks doden, er gaan weer minder kinderen naar school en de bewegingsvrijheid van vrouwen wordt weer ingeperkt. De miljarden euro’s aan militaire uitgaven kunnen beter worden besteed aan bestrijding van de armoede: investeringen in de economie, scholing van kinderen en verbetering van de positie van vrouwen. Zulke investeringen bevorderen wel vrede en stabiliteit. Maar daar zijn machthebbers vaak niet in geïnteresseerd. De motieven van militaire interventies zijn vaak verkeerd. Het gaat meestal om strategische belangen, om olie, om politieke en economische macht. Militair ingrijpen is te vergelijken met hard schudden aan een boom. Er breken takken en het blad valt af, maar tegelijk verspreidt het zaad zich in een grote omgeving. En vroeg of laat ontkiemt het zaad.’

Het effect

‘Ik ben geen pacifist geworden. Wel ben ik ervan overtuigd geraakt dat vrede en geluk niet in grote daden zit, maar in kleine dingen, in omkijken naar de mensen om je heen. Als iedereen in eigen kring ervoor zorgt dat je het goed hebt met elkaar, kunnen we een mooie, humane wereld opbouwen. Ik ben steeds meer gaan beseffen dat gelijke behandeling en kansen voor mannen en vrouwen belangrijke voorwaarden zijn voor welvaart, welzijn en vrede in een samenleving. Om die reden ben ik in een Raad van Toezicht gaan zitten van een genderplatform, dat opkomt voor vrouwenrechten en scholing van kinderen wereldwijd. Zo probeer ik te praktiseren wat ik predik.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden