OpinieExcuusactivist

De klimaatactivist van Volkswagen is slechts een excuusactivist

Volkswagen is van plan om een klimaatactivist aan te stellen. Een dubieus initiatief van het autobedrijf, betogen  Lars Moratis en Frans Melissen.

Een Greenpeace activist staat op een Volkswagen met een poster waarop staat: ‘Climate Killers (klimaatmoordenaars)’. Beeld AFP

Volkswagen is voornemens een ‘agressieve klimaatactivist’ te werven om het bedrijf te vergroenen. Na de affaire met sjoemelsoftware in hun zogenaamde schone diesels, beter bekend als Dieselgate, heeft de autoreus een offensief geopend in de markt voor elektrische auto’s. Daar zitten, aldus Volkswagen-ceo Herbert Diess, de groeikansen voor de toekomst.

Dat er iets gaande is in de top van het bedrijf, staat buiten kijf. Maar hoe moeten we deze in het duurzame oog springende zet van een van ’s werelds grootste autofabrikanten wegen? De reacties op het initiatief van Volkswagen zijn in ieder geval gemengd. Andere autofabrikanten zouden er een voorbeeld aan kunnen nemen. Het zou een slimme strategie zijn om verandering van binnenuit in gang te zetten. Het zou een overduidelijke variant van een ordinaire pr-stunt betreffen. En er zou een nieuw hoofdstuk in Het Moderne Greenwashinghandboek zijn geschreven.

Aan de positie die Volkswagen voor de klimaatactivist voorziet, zal het niet liggen: hij/zij heeft een directe lijn met de top van het bedrijf, inclusief ceo Diess. Ook zal de klimaatactivist aanschuiven bij de duurzaamheidsraad van het bedrijf, waarin onder meer een voormalig directeur van het Amerikaanse milieuagentschap en een ex-eurocommissaris die voor klimaatbeleid verantwoordelijk was, zitting hebben.

Toch willen wij de persoon die zal worden aangezocht de rol van klimaatactivist te vervullen afraden om op het aanbod in te gaan.

Ten eerste is Volkswagen niet heel duidelijk over het takenpakket van de klimaatactivist. Helder is dat de persoon wordt aangetrokken om de noodzakelijke veranderingen sneller door te voeren. Er zijn ideeën in overvloed, aldus ceo Diess, maar de implementatie duurt simpelweg te lang. De stafafdelingen van Volkswagen zouden een agressieve interne impuls nodig hebben om hen uit te dagen. Het suggereert structuur- en cultuurproblemen die andersoortige interventies vragen en waar geen klimaatactivist iets aan kan veranderen.

Daarnaast riekt het in de bedrijfsgelederen opnemen van een klimaatactivist naar een slimme actie van een regimespeler – meestribbelen, heet dit in jargon. Sterker nog, het initiatief stelt Volkswagen in staat om kennis te ontwikkelen over hoe de klimaatbeweging zich organiseert en welke strategieën er zullen worden toegepast. De mogelijkheid hebben een pion vooruit te schuiven ingeval een klimaatprotest tegen Volkswagen dreigt te escaleren, kan het bedrijf in de toekomst nog weleens goed uitkomen.

Ten derde creëert Volkswagen een fnuikend en zichzelf dienend stereotype beeld van activisten door expliciet ‘agressief’ te gebruiken. Door activisme op een subtiele manier op een lijn te stellen met agressie zet het bedrijf klimaatactivisme heel vilein in de hoek van de onredelijkheid en legt het een directe associatie tussen activisme enerzijds en het niet schuwen van geweld anderzijds. Nu kun je veel van klimaatactivisten zeggen, maar niet dat zij zich kenmerken door agressie of geweld. Het zijn daarentegen typeringen die je wel kunt plakken op het bewust op grote schaal op de markt brengen van sjoemeldiesels.

De conclusie is dan ook dat het initiatief in zijn meest onschuldige vorm symboolpolitiek is en van de klimaatactivist een excuusactivist maakt. In zijn meest perverse vorm is het een slimme strategie om klimaatactivisme kalt zu stellen. Door zich op deze manier te laten inkapselen wordt de activistische klimaatbeweging onderdeel van het probleem. Een probleem dat in de kern gaat over een focus op groei en over gevestigde spelers met diepe zakken die niet bereid lijken zélf de transitie richting duurzaamheid te maken.

We zijn benieuwd welke klimaatactivist zich daaraan wil verbinden.

Lars Moratis en Frans Melissen zijn lector duurzaamheid aan Breda University of Applied Sciences

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden