Verslaggeverscolumnin Den Haag

De Kamer heeft meer ondersteuning nodig (maar gaat die niet krijgen)

Alexander Pechtold zei het bij zijn afscheid, Zihni Özdil zei het hem een paar maanden later na: de ondersteuning van Kamerleden is ondermaats. Om de regering goed te kunnen controleren, moet de staf van Kamerfracties drastisch worden uitgebreid. Meer mensen om rapporten te lezen, na te denken, onderzoek te doen. Meer dan die ene medewerker en halve stagiair met wie een Kamerlid het nu opneemt tegen de minister met zijn honderden ambtenaren.

Die roep om betere ondersteuning is er altijd, maar zwelt zo eens in de paar jaar aan. Dan mengen de media zich in het koor, waarna de Kamer wikt en weegt, maar al snel terugdeinst voor de beeldvorming van zakkenvullers met twee maanden zomervakantie en besluit alles bij het oude te laten. Of liever gezegd: niets besluit, want dat is in dit soort gevallen het gemakkelijkst.

Overmacht van de ambtenaren.Beeld Rijksoverheid

Sinds een paar maanden klinkt de roep weer. Het begon met een onderzoek van De Nieuws BV. Op basis van gesprekken met 49 Kamerleden concludeerde het radioprogramma dat parlementariërs omkomen in het werk, stukken vaak niet tijdig kunnen lezen en het gevoel hebben achter de feiten aan te lopen.

Er kwam een petitie, op initiatief van een aantal politiek omwonenden. Onder de titel ‘Steun de Kamer, versterk onze democratie’ wordt verzocht om budget voor minimaal drie medewerkers per Kamerlid. Immers: ‘De disbalans met de ondersteuning van ministers en staatssecretarissen is enorm.’ De ministers die na Rutte II in de Kamerbankjes belandden kunnen ervan getuigen.

De petitie.

Daar kwam bij dat, tamelijk onverwacht, begin juni een motie van Selçuk Öztürk van Denk werd aangenomen om te onderzoeken ‘of en op welke manier de fractieondersteuning uitgebreid kan worden’. Het onderwerp ligt dus formeel op tafel bij de Kamer.

De politieke versplintering, waardoor de Kamer nu overwegend kleine fracties telt, zodat Kamerleden allerlei portefeuilles moeten beheren, is een reden om juist nu serieus naar de kwestie te kijken. Twintig zetels wordt vaak aangehouden als grens waarbij fracties de ruimte hebben Kamerleden in de luwte te zetten om aan wetsvoorstellen te werken. Volgens de laatste peilingen zou alleen de VVD die omvang krijgen. Daardoor smoort de verscheidenheid aan stemmen. Kleine partijen kiezen voor hun kernonderwerpen, waardoor bij grote thema’s een deel van de Kamer zijn stem niet laat horen.

Een deze week verschenen onderzoek van lobbybureau WKPA en Open State Foundation geeft nog een reden voor meer armslag. Kamerleden blijken desgevraagd ongelukkig te zijn over hun bereikbaarheid. Ze worden bedolven onder de mails, hebben niet de tijd die fatsoenlijk te verwerken en reageren sneller op berichten van een bekende afzender. Met als gevolg dat ‘niet iedereen gelijke toegang heeft tot het politieke debat’. ‘Het taboe op het gesprek daarover moet weg’, zegt Mette Vreeken van WKPA. Kanttekening bij dat onderzoek: veel Kamerleden zeiden ‘in verband met overvolle agenda’ niet aan het onderzoek mee te kunnen doen. Per Nederlander is er 0,000013 Kamerlid, Eerste en Tweede Kamer samen. Geen wonder dat er weleens een mail onbeantwoord blijft.

Ander argument: we lopen internationaal achter. De Leidse hoogleraar Ingrid van Biezen deed in 2017 onderzoek naar de financiering van partijen in zestien Europese landen plus Canada en Israël. Alleen in Hongarije, Polen en het Verenigd Koninkrijk was de subsidie voor partijen per hoofd van de bevolking lager. Voor de financiering van Kamerfracties is de situatie waarschijnlijk vergelijkbaar. Dat wordt dit najaar onderzocht.

Nederland de zuinigste.Beeld uit Ingrid van Biezen: De financiering van politieke partijen – een internationale vergelijking

Of meer ondersteuning wenselijk is, is ook een kwestie van taakopvatting. Voorzitter Arib waarschuwt geregeld dat de Kamer niet moet willen meeregeren, en dat controle van de regering haar primaire taak is. Ook Kamerleden als Van Ojik (GroenLinks) en Van Nispen (SP) denken er zo over: de Kamer is er voor de grote lijnen, uitgebreide ondersteuning is niet nodig.

De werkelijkheid is anders: de praktijk van het Kamerwerk verschuift van hoofdlijnen naar details. De snelle varianten - Kamervragen, moties – groeien als kool: daar is weinig tijdsinvestering voor nodig en belanghebbenden – lobbyisten, koepelorganisaties, bedrijven – zijn maar al te graag bereid de spullen kant en klaar aan te leveren. Terwijl het diepgravender werk – initiatiefwetsvoorstellen, amendementen – vaak blijft liggen.

Op allerlei manieren is dit een mooi moment om werk te maken van betere ondersteuning. Bij de komende verbouwing van het Binnenhof kan meteen rekening worden gehouden met een uitbreiding van de staf. En we gaan waarschijnlijk een jaar van politieke luwte in zonder verkiezingen en andere afleidingen.

Toch zie ik de Tweede Kamer die heldenmoed niet opbrengen. De petitie kreeg na twee maanden 1674 handtekeningen. De initiatiefnemers houden goede moed: ‘We zijn tevreden met de kwaliteit.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden