ColumnBert Wagendorp

De kaart ‘Nederland in 2120’ is zich al aan het vormen

Bert Wagendorp artikel column

Uit een stuk van Mac van Dinther in de eerste Volkskrant van het nieuwe decennium bleek dat het er goed uitziet met de toekomst van dit land: ‘De toekomst wordt schoon en groen’. Ernaast stond een grote kaart van Nederland in 2120: één groene oase. De kaart is geen natte droom van een paar zweverige koffiedikkijkers, maar de uitkomst van een project van de Wageningen Universiteit en experts op verschillende ­wetenschappelijke terreinen.

Uitgangspunt bij het onderzoek was wat ‘waarschijnlijk, wenselijk en mogelijk’ is, zodat het resultaat ‘haalbaar en realistisch’ zou zijn. In deze zin is het woordje ‘wenselijk’ de boobytrap. Het zijn namelijk tijden waarin we het niet altijd eens zijn over wat wenselijk is. Die Wageningse jongens zijn pragmatische denkers: voor hen betekent ‘wenselijk’ bijna hetzelfde als ‘onvermijdelijk’. Wat wenselijk is komt voort uit berekeningen en praktische analyses. Dingen zijn wenselijk omdat er geen andere keuzes zijn – goed, het prijsgeven van Nederland aan de golven is ook een keuze. We hebben te maken met een noodzakelijke energietransitie, met een onvermijdelijke verduurzaming van de landbouw, met het gewenste herstel van de biodiversiteit, met toenemende verstedelijking en de noodzaak van aanpassing aan het veranderende klimaat.

Dat leidt, zeggen de wetenschappers, tot de nieuwe kaart van Nederland 2120. Een prachtige kaart, ik heb gekeken of ze te bestellen was in de webshop van de Wageningen Universiteit, zodat ik hem aan de muur kon hangen. Ze hadden Doppers met Wageningen University erop, WU-Teddyberen en duurzame balpennen, maar geen kaart.

Die kaart is een staalkaart van wetenschappelijke wenselijkheden, en daarmee tevens een goudmijn voor debat, want de wetenschap is haar onfeilbare status al lang kwijt en wat wenselijk is, dat maken we zelf wel uit, daar hebben we echt geen rationele argumenten bij nodig. Zo vormt elke eerste krant na Oud en Nieuw al jarenlang een pleidooi voor een streng verbod op vuurwerk. Toch komt dat er niet, omdat de definities van wat wenselijk is sterk verschillen en schijterige politici altijd de kool en de geit sparen en als de dood zijn voor de boze Nederlander.

Het debat over de kaart is al begonnen. De rijksadviseur voor de leefomgeving vond de helft minder landbouwgrond en extra bos met de oppervlakte van Friesland nogal heftig. Zelf vind ik de eindeloze voedermaïsvelden met een totale oppervlakte van Groningen nogal heftig en zie ik liever een loofbos – en zo vindt iedereen wat.

De kaart van Nederland zal er in 2120 hoogstwaarschijnlijk niet zo uitzien als ze in Wageningen graag zouden willen. Het probleem met de toekomst is dat zich onherroepelijk ontwikkelingen voordoen die we nu nog niet kunnen voorzien. Maar daar gaat het natuurlijk ook niet om. De kaart en het rapport dat erbij hoort (zie wur.nl) zijn geen toekomstvoorspelling, maar een visie op de problemen waarmee Nederland te maken krijgt – en al te maken heeft – en hoe je die zou kunnen oplossen.

De mensen die het in 2120 allemaal met eigen ogen zullen waarnemen, leven al. Wie goed kijkt ziet dat de kaart zich al aan het vormen is. Dat is zo mooi aan de toekomst: je hoeft er niet op te wachten, zij begint elk moment.

En wat een schitterende beelden staan er in het rapport! Oesterriffen rond windmolens in de Noordzee, waterbuffels in de uiterwaarden van de rivieren voor heerlijke Hollandse mozzarella, flamingo’s op de Wadden, dolfijnen in de Noordzee, en hoog aan de einder een visarend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden