ColumnKustaw Bessems

De Jonge diskwalificeert zichzelf. Als minister, welteverstaan

null Beeld

Hoeveel personeel komt er beschikbaar om te vaccineren, vroeg de Tweede Kamer van de week aan minister Hugo de Jonge. Een voor de hand liggende vraag. Want dat dit moment waarschijnlijk, hópelijk een keer zou komen, weet iedereen sinds het begin van de coronacrisis. Dat er geen tijd te verliezen zou zijn ook. En De Jonge had zelf gezegd dat je wendbaar moest zijn. Stel dat een vaccin minder geschikt zou blijken voor de kwetsbaarste ouderen, dan moest je er ineens voor kunnen kiezen om een andere groep voor te laten gaan. En daar waren we nu beland: er zijn snel grote prikplaatsen nodig.

Dus hoe stond het ermee?

Een woordenbrij volgde. Er was ‘geïnformeerd naar bottlenecks’, er was ‘centrale werving waar uitvoerende partijen verantwoordelijk voor zijn’, er werd ‘een puzzel gelegd’. Na aandringen van de Kamer kwamen een paar apen uit de mouw. Zo zou het vaccineren ten koste gaan van het testen. Er zou een beroep worden gedaan op het overbelaste personeel van verpleeghuizen (De Jonge: ‘Waarom zou het niet kunnen om een maand even extra in de prikstraat te staan?’). Uiteindelijk erkende hij dat hij het antwoord niet had.

De Jonge heeft deze allerbelangrijkste klus, een voorspelbare klus, niet goed voorbereid.

Je hoorde de afgelopen tijd in zo’n geval te zeggen dat het ook moeilijk is, een crisis managen. Dat Hugo de Jonge zo hard werkte, het zo zwaar had. Ik betrapte mezelf ook regelmatig op dat sentiment. Maar direct daarachteraan dacht ik steeds: en dat lijsttrekkerschap dan? Bij Rutte is de combinatie ook ongelukkig, maar die wás al partijleider toen de crisis uitbrak. Hugo de Jonge dacht midden in de ellende dat hij er nog wel wat bij kon gaan doen.

Hij dacht dat, toen onder zijn verantwoordelijkheid de capaciteit voor testen en traceren al tekort was geschoten. Toen er al onnodig doden waren gevallen doordat zorgpersoneel onbeschermd op patiënten af was gestuurd.

In een interview met NRC beklaagde De Jonge zich er onlangs over dat de zorg in Nederland niet tegen een pandemie bestand is, omdat duidelijke sturing niet is geregeld. Een wezenlijk probleem. Maar iedereen die weleens leiding heeft gegeven, weet dat je betrokkenen altijd alleen meekrijgt, en in zo’n geval helemaal, door eindeloos tijd te steken in contacten. Al je tijd.

Hoeveel nabestaanden hebben slachtoffers te betreuren sinds De Jonge zich aan het begin van de zomer kandideerde? Hoeveel mensen zijn sindsdien ziek geworden? Hoeveel mensen zitten in isolatie? Hoeveel leraren staan met angst voor de klas? Hoeveel bedrijven zijn kapot? Hoeveel mensen zijn hun werk kwijt? En hun spaargeld? Dat is natuurlijk De Jonge niet allemaal aan te rekenen, wel is het een onverteerbare gedachte dat hij intussen kostbare minuten verspilde aan partijgepruts.

Aan al die mensen is uit te leggen dat het een hels karwei is om nu minister van Volksgezondheid te zijn. Maar niet dat zij kennelijk zijn onverdeelde toewijding moesten missen. Want nu komt De Jonge doodleuk vertellen dat hij ‘de afgelopen maanden heeft gezien dat de aanpak van de coronacrisis zijn volle tijd en aandacht vraagt als minister’. Dat hij ‘gewoon ziet dat hij niet beide goed kan doen’.

Dit is geen plots ingetreden plichtsbesef. Binnen het CDA moesten ze De Jonge simpelweg niet meer. In die bubbel vonden ze het grootste probleem dat hij als lijsttrekker tekortschoot. Hierbuiten in de echte wereld is de vraag relevanter hoe erg de aanpak van de coronacrisis onder zijn dubbelrol heeft geleden. We hebben iemand nodig die van begin af aan uit zichzelf snapt welke historische taak op zijn schouders rust. Deze verklaring van De Jonge is zijn definitieve diskwalificatie. Als minister, welteverstaan.

Lees ook:

We zijn er klaar voor. Klaar om weer te laat te zijn
Waar zijn voorganger oververmoeid instortte, neemt De Jonge een bijbaan, signaleerde Kustaw Bessems in deze column in juli.

Weer grip op het virus? Deze zeven stappen zijn in ieder geval nodig
In deze column uit september was het opgeven van het lijsttrekkerschap een van de benodigde stappen om weer grip te krijgen op het virus. ‘Het is waanzin. Hugo de Jonge mag door niets worden afgeleid, al helemaal niet door de angst voor politieke schade.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden