Column Arthur van Amerongen

De ironische boekenbiecht van Koot & Bie is een uitstekende illustratie van de tijdgeest

De verzameling jeugdboeken van Koot & Bie blijkt één grote lofzang op de superioriteit van het blanke ras.

In een sketch van Kees van Kooten en Wim de Bie, uitgezonden op 20 december 1981, filmt een cameraploeg van de VPRO onder aanvoering van Gemma Shackleton (Ernestine de Bie) in het geniep de bibliotheken van de twee.

Aanleiding is een rel rond CDA-minister Kees van Dijk die in opspraak is gekomen door uitspraken tijdens zijn vroegere verblijf in Zuid-Afrika, waarin hij zich waarderend had uitgelaten over het apartheidsregime.

De verzameling jeugdboeken van Koot &  Bie blijkt één grote lofzang op de superioriteit van het blanke ras, aldus Shackleton: Piempampoentje, Pompernikkel en Piepeling (de geschiedenis van drie pikzwarte nikkertjes); De avonturen van Mop en Strop; Tien kleine negertjes; De avonturen van Flip en Flap; Het Groote Negerboek; Kuifje in Afrika en Sjors en Sjimmie.   

Koot & Bie nemen besmuikt afstand van hun jeugdboeken, met als excuus dat ze die sinds 1958 niet meer hebben gelezen.

Ik hoop dat de sketch wordt vertoond op de tentoonstelling Foute Boeken – van 20 oktober tot 1 maart in Museum Meermanno | Huis van het boek in Den Haag –  want het is een uitstekende illustratie van de tijdgeest.

Was de ironische biecht van Koot & Bie in 1981 goed voor een aha-erlebnis en een glimlach, bijna veertig jaar later zouden de Bij1-achtigen (die qua  humorgehalte niet onderdoen voor de zwartekousenkerk en de salafistische islam) woedend de hoofden van de twee eisen. 

Het liefst flikkeren de wereldverbeteraars het merendeel van de tentoongestelde boeken in museum Meermanno op de brandstapel, aangevuld met Arendsoog, Karl May, De Kameleon, Dik Trom, Afke’s Tiental, het hele oeuvre van W.G. v.d. Hulst, Bessie Turf, Bob Evers, Pietje Puk en uiteraard Pippi in Taka-Tukaland.  

Op de tentoonstelling in Den Haag ligt tussen foute boeken als Turks Fruit, Oki en Doki bij de negers, Sjors en Sjimmie, Jip en Janneke en Mein Kampf ook de Koran.

Dat is dapper van gastconservator Bert Sliggers want er komt ongetwijfeld protest vanuit de Spierwitte Deugkerk, met de voorspelbare riedel: ‘De Heilige Qur’aan is in tegenstelling tot onze Bijbel juist niet fout want onfeilbaar, anti-koloniaal, anti-racistisch, pacifistisch én feministisch en heeft niets te maken met de smeerlapperij en vuilspuiterij van de seksistische dilettant Jan Wolkers en de rolbevestigende clichés van de alcoholische, kettingrokende krabbelaarster Annie M.G. Schmidt.’

Geconfronteerd met hun racistische verleden en hun witte erfzonde, nemen Koot & Bie aan  het einde van de sketch ontslag bij de VPRO. 

Een grapje natuurlijk, maar vandaag de dag zouden veel kijkers het nog geloven ook. 

Beeld Gabriël Kousbroek
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden