Opinie The Big Picture

De Irak-balans binnen de familie Bush leert: vraag altijd advies aan je vader

 Rob Vreeken en Arie Elshout becommentariëren beurtelings het buitenlandse nieuws.

PMet kabinetsleden en adviseurs weegt president George H. Bush van de VS op 22 februari 1991 de kansen van een grondoffensief in Koeweit en Irak. Beeld Getty

De donderdag begraven George Herbert Bush heeft twee gewonnen oorlogen op zijn naam staan: de Koude Oorlog en de eerste Golfoorlog. De eerste viel hem onverwacht in de schoot, de tweede mocht hij bijzetten in zijn persoonlijke prijzenkast.

Op donderdag 28 februari 1991 maakte de Amerikaanse president in een televisietoespraak bekend dat het oorlogsdoel was ­bereikt. ‘Koeweit is bevrijd’, zei Bush. ‘Onze militaire doelstellingen zijn verwezenlijkt. Koeweit is opnieuw van de Koeweiti’s.’

Naderhand is Bush vaak verweten dat hij de oorlog te snel had beëindigd. Het leger van Saddam Hussein, dat buurland Koeweit was binnengevallen, bleek veel zwakker te zijn dan gevreesd. Op 16 januari waren de luchtaanvallen op Irak begonnen. Toen vijf weken later een internationale, door de VS geleide troepenmacht voet aan wal zette in Koeweit voor de operatie Desert Storm en spoedig de Iraakse grens over trok, was het snel bekeken. Na precies 100 uur liet Irak weten zich uit Koeweit te zullen terugtrekken en kondigde Bush een staakt-het-vuren af.

Menigeen vroeg zich af: waarom in hemelsnaam? Het regime van Saddam stond, zo leek het, op instorten. Volgens opperbevelhebber ‘Storming’ Norman Schwarzkopf lag de weg naar Bagdad open. De Iraakse troepen waren gedood of in wanorde afgedropen. Op veel plaatsen in Irak leek het Dolle Dinsdag. In het zuiden waren de sjiieten in opstand gekomen, in het noorden de Koerden. Ook Soennitische stammen keerden zich tegen de gehate dictator. Nog één duwtje en de wereld was van hem af geweest.

Gemiste kans, historische fout?

Nee. Bush nam, denk ik, de enig juiste beslissing.

Ten eerste was omverwerping van het ­regime-Saddam nooit het doel van de oorlog geweest. Dat doel stond in resolutie 678 van de Veiligheidsraad: herstel van de soevereiniteit van Koeweit. Op basis daarvan was een unieke, wereldwijde coalitie tot stand gekomen. Sinds 1945 was het niet meer voorgekomen dat een land een ander land met geweld probeerde in te pikken, een praktijk waartegen de wereld wel moest optreden. Een mars op Bagdad zou aan die eenheid een eind hebben gemaakt.

Bovendien was de redenering mooi makkelijk. Want in welk wespennest zouden de Amerikanen zich hebben gestoken? Ze zouden voor een lange, ongewisse periode verantwoordelijk zijn geworden voor een ontwricht, sektarisch verdeeld land.

Dat bleek twaalf jaar later wel toen een andere Bush, George W., zonder urgente aanleiding wél besloot het regime van ­Saddam Hussein met militaire middelen te verjagen.

Het werd, weten we inmiddels, een enorme mislukking. Irak viel ten prooi aan een burgeroorlog, minstens 170 duizend Irakezen verloren het leven en de puinhopen waren een vruchtbare bodem voor slechts één gewas: het terrorisme van Al Qaida en IS. Met terugwerkende kracht verdampte de kritiek op George Herbert Bush.

Wat vond hij van de invasie van Irak? Voor zover ik weet is dat niet bekend. Toen Bob Woodward in 2003 aan Bush jr. vroeg of hij zijn vader advies had gevraagd, antwoordde hij: ‘Dat kan ik me niet herinneren.’

Behalve die gedeelde achternaam is er nog een genetisch verbindingsstreepje ­tussen de twee Golfoorlogen. In april 1993 verijdelden de Koeweitse autoriteiten een ­poging van Irakezen om president Bush (de oude) te vermoorden met autobommen. In de aanloop naar de invasie van Irak tien jaar later noemde president Bush (de jonge) in een verkiezingstoespraak een persoonlijke reden om Saddam af te zetten: ‘After all, this is the guy who tried to kill my dad.’

Dus zo kan binnen de familie de balans van Irak worden opgemaakt: wijs en doortastend staatsmanschap tegenover onbesuisde wraakzucht, mede ingestoken door de verblinde neocons – Colin Powell niet te na gesproken – met wie Bush jr. zich had omringd. De les: vraag altijd advies aan je vader.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.